Μια επίσκεψη στον κήπο του Προεδρικού Μεγάρου

Την Κυριακή που μας πέρασε επισκεφθήκαμε το Προεδρικό Μέγαρο ο κήπος του οποίου εδώ και ένα μήνα είναι πλέον επισκέψιμος για το κοινό (κάθε Κυριακή 10.00-14.00).

Το σημερινό Προεδρικό Μέγαρο είναι ένα τριώροφο νεοκλασικό κτίριο με λιτή και αυστηρή συμμετρική πρόσοψη που ακολουθεί τους νόμους της συμμετρίας, άρχισε να χτίζεται το 1891 με σχέδια του αρχιτέκτονα Ερνστ Τσίλλερ (1837-1923) ως ιδιαίτερο ανάκτορο του διαδόχου (τότε) Κωνσταντίνου, με δωρεά του Ελληνικού Δημοσίου. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το 1897.
Στο δεύτερο όροφο μία σειρά από διπλά παράθυρα αφήνουν ενδιάμεσα κενά όπου διακρίνονται ανάγλυφα εραλδικά σύμβολα, παραστάσεις των τεσσάρων εποχών, τα μονογράμματα Κ και Σ - Κωνσταντίνος και Σοφία (Χοεντζόλερν), καθώς και πρόσωπα της ελληνικής μυθολογίας. .

Στη στέψη του κτιρίου ο Τσίλλερ είχε τοποθετήσει αγάλματα.

Στο αρχικό κτίριο προστέθηκαν το 1909 η αίθουσα χορού (μονώροφη επέκταση προς βορρά του κυρίως κτιρίου, σημερινής αίθουσας διαπιστευτηρίων)

και στις αρχές του 1960 η πίσω πτέρυγα (σημερινή αίθουσα δεξιώσεων).

Η περιοχή όπου βρίσκεται το Προεδρικό Μέγαρο ήταν μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα εκτός σχεδίου πόλεως της πρωτεύουσας. Τα Ανάκτορα (δηλαδή η σημερινή Βουλή που βρίσκεται στο κέντρο της πρωτεύουσας) ήταν το Ανατολικότερο όριο της πόλης!!! Εάν κάναμε ένα ταξίδι στο χρόνο θα διαπιστώναμε πως εκείνα τα χρόνια τα κτίσματα της Αθήνας περιορίζονταν γύρω από την περιοχή της Πλάκας. Πίσω από τη σημερινή Βουλή  απλώνονταν άκτιστες εκτάσεις, χωράφια και περιβόλια!! Τα μοναδικά  κτίρια που διακρίνουμε στους χάρτες της εποχής είναι τα "Ιλίσια" (το Μέγαρο της Δουκίσσης Πλακεντίας και σημερινό Βυζαντινό Μουσείο) και η Μονή Πετράκη, κτισμένα και τα δύο στην (τότε) εξοχική Αθήνα (στις αρχές του 19ου αι. ο πληθυσμός της Αθήνας δεν ξεπερνούσε τους 10-12.000 κατοίκους ενώ στα τέλη του 19ου αι. οι κάτοικοι ανέρχονταν περίπου στους 70.000!!!).

Στη θέση που βρίσκεται σήμερα το Προεδρικό Μέγαρο κάποτε βρισκόταν ο βασιλικός λαχανόκηπος αφού το υπέδαφος εκεί ήταν εύφορο. Στο διπλανό οικόπεδο του Προεδρικού Μεγάρου (μεταξύ των οδών Ηρ. Αττικού, Λυκείου και Στησιχόρου) είχε χτιστεί το 1854 το "Αμαλίειον οικοτροφείον θηλέων" και ήταν το πρώτο ελληνικό ορφανοτροφείο θηλέων. Εκείνο το χρόνο έπεσε θανατικό χολέρας στην Αθήνα και, για να προστατευτούν τα παιδιά που έμειναν χωρίς γονείς, η βασίλισσα Αμαλία με άλλες κυρίες ίδρυσαν το ορφανοτροφείο που πήρε το όνομα της βασίλισσας το οποίο αργότερα κατεδαφίστηκε. Σήμερα βρίσκεται ανάμεσα στη περιοχή του Αμαρουσίου και της Κηφισιάς.

Τα επί του άξονα της λεωφόρου Κηφισίας (σημερινής Βασ. Σοφίας) ήταν άκτιστα αφού το κράτος τα προόριζε για ανέγερση Υπουργείων. Τελικά στις αρχές του 1870 το δημόσιο επέτρεψε την πώληση των συγκεκριμένων οικοπέδων σε ιδιώτες (εύπορους Ελληνες της διασποράς). Ετσι ξεπρόβαλλαν κατά μήκος της σημερινής Βασ. Σοφίας τα πρώτα ιδιωτικά μέγαρα που στέγασαν τις μεγαλοαστικές οικογένειες της Αθήνας, (Ενα χαρακτηριστικό δείγμα ιδιωτικής κατοικίας των τότε μεγαλοαστικών οικογενειών είναι το  (σημερινό) Κυκλαδικό Μουσείο!!

Μετά τη μεταπολίτευση του 1974 και την οριστική εγκαθίδρυση της δημοκρατίας στη χώρα, το κτίριο χρησιμοποιείται πλέον ως Προεδρικό Μέγαρο και ως κατοικία των εκάστοτε Προέδρων.
Η συνολική έκταση που καταλαμβάνει το Προεδρικό Μέγαρο ανέρχεται σε 27 στρέμματα ενώ το μεγαλύτερο μέρος καταλαμβάνει ο πανέμορφος κήπος. 140 διαφορετικά είδη και ποικιλίες καλλωπιστικών δένδρων, θάμνων, αναρριχώμενων φυτών στολίζουν τον κήπο με μερικά από τα φυτά αυτά να είναι σπάνια, ενώ πολλά από τα δέντρα -π.χ. αριές και κυπαρίσσια- ξεπερνούν έναν αιώνα ζωής. Τον κήπο στολίζουν όμορφα γλυπτά όπως  αίγαγροι, κούροι, γυναικείες μορφές αλλά και ένας λαϊκός οργανοπαίκτης που παίζει τσαμπούνα!!! Οι άνθρωποι που εποπτεύουν το χώρο ομολογουμένως ήταν πολύ ευγενικοί και απαντούσαν πρόθυμα σε όλες μας τις ερωτήσεις. Το φυσικό τοπίο ήταν προσεγμένο και έλαμπε από καθαριότητα. Οι κήποι ήταν φροντισμένοι και οι ευωδιές από τα φυτά πλημμύριζαν τον αέρα. 

Η  έκταση βρίσκεται στην καρδιά της Αθήνας και περικυκλώνεται από τις πολύβοες αρτηρίες που σχεδόν πάντα είναι φορτωμένες με αυτοκίνητα, μηχανάκια, ταξί, λεωφορεία. Παρ΄όλα αυτά ανάμεσα στις φυλωσιές των δέντρων του κήπου του Προεδρικού Μεγάρου έχουν βρει καταφύγιο κάποια πουλάκια που τραγουδούν ασταμάτητα.  Εάν ξεχνιόσουν για λίγο κι έκλεινες τα μάτια, θα νόμιζες πως βρισκόσουν σε μια άλλη Αθήνα, μιαν άλλη Ελλάδα.....

Στην Ελλάδα του Πολιτισμού....

Στην Ελλάδα της φιλοξενίας....

Στην Ελλάδα του αρχαίου κάλλους...

Στην Ελλάδα με το τόσο πλούσιο φυσικό περιβάλλον....

Στην Αθήνα, στην Ελλάδα που θα ήθελα να ζώ......

Σημ: Η είσοδος είναι από Βασ. Γεωργίου 2 και είναι ελεύθερη. Εάν αποφασίσετε να επισκεφτείτε το χώρο θυμηθείτε να κρατάτε απαραιτήτως την αστυνομική σας ταυτότητα. Για ομαδικές επισκέψεις (σχολεία, σύλλογοι κ.λπ.) μπορείτε να επικοινωνείτε στα τηλ. 210-7283289 και 210-7224939.



*Το σκίτσο του Αμαλιείου Ορφανοτροφείου είναι από το περιοδικό Ποικίλη Στοά του 1882
*Πληροφορίες άντλησα από εδώ και εδώ

Ο εκθεσιακός χώρος του Ιδρύματος της Βουλής

Κάπου διάβαζα πως ο κ. Πετσάλνικος εξετάζει τη διακοπή της συνέχισης της λειτουργίας του εκθεσιακού χώρου του Ιδρύματος της Βουλής επειδή διαπίστωσε πως το μίσθωμα που καταβάλλεται μηνιαίως ανέρχεται σε 50.000 Ευρώ. Δεν γνωρίζω εάν αυτό αληθεύει. Αν και ομολογουμένως δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω τα οικονομικά του Ιδρύματος της Βουλής, αυτό που είμαι σε θέση να γνωρίζω είναι πως σε αυτόν τον εκθεσιακό χώρο έχω απολαύσει πολύτιμες εκθέσεις-αφιερώματα που πραγματικά είναι άξιες συγχαρητηρίων. Παραθέτω μερικές από αυτές που παρακολούθησα εγώ προσωπικά :

• Δημοτικά Τραγούδια. Ιστορία – Παράδοση – Ταυτότητα
• Η αττική γη υποδέχεται τους πρόσφυγες του ΄22
• «Βιβλιοθήκες του Ελληνισμού - Τεκμήρια από την Ανδριανούπολη και τη Βάρνα»
• Μαρία Κάλλας, 30 χρόνια μετά
• Έκθεση «Μίκης Θεοδωράκης: Συνθέτης - Πολιτικός - Στοχαστής» (Σχετικό αφιέρωμα είχα κάνει εδώ)
• «Στης Βουλής τα πέριξ: Το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη και ο Εθνικός Κήπος»

Η θεματολογία είναι ποικίλη ενώ κάθε έκθεση συνοδεύεται από ένα βιβλίο όπου παρατίθεται σημαντικό και σπάνιο αρχειακό υλικό συνοδευόμενο από πλήρη βιβλιογραφία (για όποιον θέλει να το ψάξει παραπέρα).

Σε αντίθεση με άλλες εκθέσεις που διοργανώνονται από λογής λογής Δημοσίους φορείς (από αυτές που μπαίνεις και νοιώθεις τους ιστούς της αράχνης να σου αγγίζουν τις τρίχες της κεφαλής σου και που στον αέρα είναι διάχυτη η μυρωδιά της μούχλας) οι εκθέσεις του συγκεκριμένου χώρου έχουν οργανωθεί και στηθεί με βάση τις αρχές της σύγχρονης μουσειολογίας και χρησιμοποιούν τη σύγχρονη τεχνολογία (οπτικοακουστικό υλικό).

Το σημείο όπου βρίσκεται ο εκθεσιακός χώρος είναι ύψιστης προβολής (εμπορικής και τουριστικής). Ο χώρος είναι εύκολα προσβάσιμος για όλες τις κοινωνικές ομάδες (αφού βρίσκεται δίπλα στο μετρό του Συντάγματος).

Ο χώρος βρίσκεται σε ανοιχτό διάλογο με τη Βουλή αφού βρίσκεται σχεδόν αντίκρυ της. 

Τα κείμενα που συνοδεύουν την έκθεση είναι γραμμένα και στα Αγγλικά, οπότε ο αλλοδαπός επισκέπτης μπορεί να ενημερωθεί και για τη νεότερη ιστορία του τόπου μας (έχουμε κολλήσει μόνο στην Αρχαιότητα) .

Οταν μπήκα (εντελώς τυχαία) για πρώτη φορά στο χώρο πληροφορήθηκα για την ύπαρξη του Ιδρύματος της Βουλής την ύπαρξη του οποίου δεν γνώριζα έως τότε αλλά και το σημαντικό έργο των εκδόσεων της Βουλής το οποίο διατίθεται και με ηλεκτρονικό τρόπο!!!! (εδώ) Δυστυχώς οι εκδόσεις του Ιδρύματος της Βουλής δεν προβάλλονται πουθενά έτσι ώστε όποιος πολίτης ενδιαφέρεται να τις αγοράσει, οπότε θεωρώ πως ο εκθεσιακός χώρος αποτελεί έναν κομβικό χώρο που κοινωνεί το έργο του Ιδρύματος προς τα έξω βγάζοντάς το από την εσωστρέφειά του.   

Ο χώρος είναι επισκέψιμος από σχολεία αφού γίνονται εκπαιδευτικά προγράμματα προσαρμοσμένα στην ηλικία των παιδιών.

Πιστεύω πως θα είναι άδικο να μην συνεχιστεί η λειτουργία αυτού του εκθεσιακού χώρου. Ετσι κι αλλοιώς ο πολιτισμός στην Ελλάδα είναι γνωστό πως όχι μόνο δεν στηρίζεται μα η έννοιά του αναλώνεται σε μερικές χαζοπεριστασιακές εκδηλώσεις. Τουλάχιστον ας στηρίξουμε χώρους που προάγουν το ερευνητικό έργο και κοινοποιούν πολύτιμα στοιχεία της νεότερης ιστορίας μας στο ευρύ κοινό.  

Οσον αφορά τα κόστη, συμφωνώ πως ίσως να είναι υψηλό το ενοίκιο. Ομως πιστεύω πως θα μπορούσε αντί να κλείσει ο χώρος, να γίνει επαναδιαπραγμάτευση ενοικίου με σκοπό τη μείωσή του. Εάν αυτό δεν είναι δυνατόν και πάλι υπάρχει λύση: Θα πρέπει να αυξηθούν τα έσοδα. Για παράδειγμα αντί η είσοδος να είναι τσάμπα θα μπορούσε να μπει συμβολικά ένα εισητήριο, τόσοι επισκέπτες περνούν από εκεί. Πιστεύω πως σε καμία περίπτωση  ο εκθεσιακός χώρος δεν θα πρέπει να απομακρυνθεί από το ιστορικό κέντρο. 

Ακόμη και αν τα παραπάνω δεν πείθουν τότε προτείνω το Δημόσιο να αρχίσει να εισπράττει ενοίκιο από τόσα νεοκλασσικά τα οποία έχει παραχωρήσει δωρεάν στα Ιδρύματα των πρώην Πρωθυπουργών και να εκχωρήσει τα έσοδα αυτά για τη λειτουργία του Ιδρύματος της Βουλής. Δεν φτάνει που τα συγκεκριμένα Ιδρύματα επιδοτούνται από το Ελληνικό Δημόσιο, τους παρέχονται εξαιρετικά νεοκλασσικά κυριότητας του Δημοσίου για τη στέγασή τους δωρεάν ην ίδια στιγμή που το Ιδρυμα της Βουλής αναγκάζεται να πληρώνει υψηλό ενοίκιο για τον δικό του εκθεσιακό χώρο!!!

Εάν πέρναγε από το χέρι μου, προκειμένου να σωθεί ο εκθεσιακός χώρος του Ιδρύματος της Βουλής θα επέλεγα να γίνει περικοπή δαπανών σε άλλους χώρους αμφιβόλου αποτελεσματικότητας όσον αφορά την προβολή της χώρας μας όπως για παράδειγμα η συμμετοχή μας στη  Eurovision προκειμένου να μην κλείσει ο συγκεκριμένος εκθεσιακός χώρος. 

Τρόποι υπάρχουν για να γίνει ένας χώρος βιώσιμος (οικονομικά) πέρα τη λογική του "πονάει χέρι .... κόψει χέρι". Βούληση να υπάρχει και στοχοθεσία με προτεραιότητες που προάγουν και δεν καταβαραθρώνουν τον πολιτισμό στα τάρταρα.

Η Ιθάκη, ο Φιλοκτήτης και η Marfin

Σε επιστολή του στην εφμ Καθημερινή ο κ. Μιχαήλ Πασχάλης Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης γράφει : τις τελευταίες μέρες ο πρωθυπουργός έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει την έξοδο από την κρίση ως επιστροφή στην «Ιθάκη». Αρχικά ήταν φανερό ότι είχε κατά νου το ομότιτλο ποίημα του Καβάφη. Είχα σκεφτεί τότε να γράψω πως το μήνυμα που θέλει να περάσει, δηλαδή της επιστροφής «στον τόπο που ξέραμε», είναι αντίθετο προς το θέμα της καβαφικής Ιθάκης. Εκεί ο ταξιδιώτης καλείται να καθυστερήσει τον νόστο του. Σημασία έχει, όπως όλοι ξέρουμε, το «ωραίο ταξίδι» με τις ηδονές και τις απολαύσεις του. Υποθέτω ότι κάποιος του υπέδειξε να παύσει κάθε συσχετισμό της παρούσας δεινής κατάστασης με την καβαφική Ιθάκη, γιατί η μεταφορά του θα μπορούσε να εκληφθεί ως ειρωνική. Πιο πρόσφατα ο πρωθυπουργός έγινε γενικόλογος: «Βρισκόμαστε σε μια δύσκολη πορεία, μια νέα Οδύσσεια για τον Ελληνισμό. Ομως, πλέον, ξέρουμε τον δρόμο για την Ιθάκη και έχουμε χαρτογραφήσει τα νερά». Ακούγοντάς τον άρχισα να αναθεωρώ την προηγούμενη αντίρρησή μου.

Σκέφτηκα τότε ότι μπορεί να είναι προσφορότερη για την ελληνική πραγματικότητα η καβαφική Ιθάκη. Γιατί σε ποια Ιθάκη εύχεται ο πρωθυπουργός να γυρίσουμε? Τoυ διεφθαρμένου, σπάταλου, γραφειοκρατικού, αναποτελεσματικού, κομματικού και πελατειακού κράτους; Μήπως είναι συνετότερο να μην επιστρέψουμε ποτέ στην Ιθάκη; Μήπως έκαναν καλύτερα ο Οδυσσέας του Δάντη που δεν προσέγγισε ποτέ στο νησί, αλλά συνέχισε το ταξίδι του και ο Οδυσσέας του Τένισον και του Καζαντζάκη που την εγκατέλειψαν και ξαναβγήκαν στο ταξίδι; Και για να τελειώνω: ως πρωθυπουργός με ναυτικές φιλοδοξίες μήπως ο κ. Παπανδρέου θα πρέπει να ανασυστήσει το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας και να το αναθέσει σε κάποιον έμπειρο πολιτικό; Στον 21ο αιώνα η σχεδία του Οδυσσέα δεν επαρκεί για τόσο μακρόχρονα και επικίνδυνα ταξίδια: Ας την αφήσει στους λογοτέχνες και τους κριτικούς που ξέρουν να της δίνουν νόημα.

Αφού διάβασα το παραπάνω γράμμα και έχοντας κατά νου τον συσχετισμό του Πρωθυπουργού για αυτά που βιώνει η χώρα μας με την Ιθάκη, με αφορμή τα θλιβερά γεγονότα που είχαν ως θύματα τους εργαζόμενους στην Marfin, σχεδόν αυθόρμητα αναρωτήθηκα κι εγώ  : Για ποιάν Ιθάκη μιλά ο Πρωθυπουργός, για ποιάν Ιθάκη μιλούν οι πολίτες? Εκείνη που δεν κατάφερε να προστατέψει 3 Τραπεζοϋπαλλήλους και ένα μωρό????

Η ιστορία μοιάζει με την τραγωδία του Σοφοκλή όπου ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του εγκατέλειψαν σε ένα ερημονήσι (τη Λήμνο) τον Φιλοκτήτη μόνο και αβοήθητο όταν τον δάγκωσε ένα φαρμακερό φίδι, πληγωμένο. Η διαφορά είναι πως στην Ιθάκη (τραγωδία) του Σοφοκλή ο Φιλοκτήτης έζησε, ενώ στη σύγχρονη Ιθάκη οι 4 Φιλοκτήτηδες όχι.

Στην τραγωδία του Σοφοκλή ο Φιλοκτήτης εκστρατεύει μαζί με τους υπόλοιπους Έλληνες εναντίον των Τρώων. Στη Λήμνο, όπου κάνουν στάση, ο Φιλοκτήτης πλησιάζει πολύ κοντά σε ένα ναό της Αθηνάς και μια ύδρα (σμέρνα), δηλητηριώδες ερπετό, τον δαγκώνει στο πόδι. Η πληγή του δε θεραπευόταν και ο ίδιος υπέφερε. Ο στρατός με προτροπή του Οδυσσέα και των Ατρειδών τον εγκαταλείπει στο νησί μόνο, αβοήθητο και πληγωμένο. Εκεί, παραμένει ξεχασμένος για δέκα χρόνια, καθ' όλη τη διάρκεια του Τρωικού Πολέμου. Οταν όμως σύμφωνα με τον χρησμό του μάντη μαθεύτηκε πως οι Αχαιοί δε θα κυριεύσουν την Τροία αν δε βοηθήσει ο Φιλοκτήτης (ο οποίος κατείχε το ανίκητο τόξο του Ηρακλή) τότε ο πολυμήχανος Οδυσσέας έβαλε τον νεαρό Νεοπτόλεμο να ξεγελάσει τον Φιλοκτήτη για να του αποσπάσει με δόλο το τόξο και τα βέλη του Ηρακλή. Ο Φιλοκτήτης όμως έπειτα από 10 ολόκληρα χρόνια που τον είχαν εγκαταλείψει οι σύντροφοί του αρνήθηκε να προσφέρει τη βοήθειά του.

Στις αρχαίες τραγωδίες τα αδιέξοδα τα έλυνε ο από μηχανής Θεός, ο οποίος τελικά έπεισε τον Φιλοκτήτη να συμμετάσχει στην εκστρατεία κατά της Τροίας, κι έτσι οι Αχαιοί κέρδισαν τον πόλεμο. Στις μέρες μας όμως ποιός θα δώσει τη λύση???

  

O Γιάννης Ρίτσος στον δικό του "Φιλοκτήτη" (συγκεντρωτική έκδοδη Ποιήματα τ. ΣΤ 1978) καταλήγει στο ερώτημα :

Γιατί ήρθαμε? Γιατί πολεμήσαμε? Που επιστρέφουμε?

"Σεβάσμιε φίλε, είμουνα βέβαιος για τη βαθειά σου κατανόηση.

Εμείς οι νεότεροι που κληθήκαμε, όπως λένε,

την ύστατη στιγμή για να δρέψουμε τάχα

τη δόξα την ετοιμασμένη με τα δικά σας όπλα,

με τις δικές σας πληγές, με το δικό σας θάνατο,

γνωρίζουμε κ' εμείς κι αναγνωρίζουμε, κ' έχουμε,

ναι, κ' εμείς τις πληγές μας

σ' άλλο σημείο τού σώματος — πληγές αθώρητες,

χωρίς το αντίβαρο της περηφάνειας και του αξιοσέβαστου αίματος

του χυμένου ορατά, σε ορατές μάχες, σε ορατά αγωνίσματα.

Μια τέτοια δόξα ας μας έλειπε∙ — ποιος τους την ζήτησε;

Μήτε μιαν ώρα δεν είχαμε δική μας, πληρώνοντας

τα χρέη και τις υποθήκες άλλων. Μήτε καν προφτάσαμε

να δούμε μιαν αυγή ένα ήσυχο χέρι ν' ανοίγει το παράθυρο απέναντι

και να κρεμάει απ' έξω, στην πρόκα του τοίχου, ένα κλουβί καναρίνια

με τη σεμνότητα μιας περιττής κι αναγκαίας χειρονομίας.

Απ' έξω απ' τις κρεββατοκάμαρές μας τύμπανα και σάλπιγγες,

κόκκινες σπίθες και μουγγές σφυριές σε μυστικά σιδηρουργεία

όπου νυχτοήμερα σφυρηλατούσαν ασπίδες κι ακόντια,

κι άλλες σφυριές σε υπόγεια εργαστήρια

για προτομές κι ανδριάντες πολεμικών θεών,

πολεμικών ανθρώπων, κι όχι διόλου

αθλητών και ποιητών.

 τι κερδίσατε άλλωστε; τι κερδίσαμε;

"Απεργοσπάστες" αποκάλεσε τους τραπεζοϋπαλλήλους της Marfin ο όχλος και αδιαφόρησε όταν αυτοί καίγονταν ζωντανοί. Πόσο θα πρέπει να μας ανησυχεί το γεγονός πως κάποιοι συνάνθρωποί μας αφέθηκαν στη μοίρα τους να καούν ζωντανοί επειδή έτσι αποφάσισαν κάποιοι ψυχοπαθείς πληρωμένοι δολοφόνοι?? Πόσο θα πρέπει να μας ανησυχεί το γεγονός πως στάθηκαν ανίκανοι να τους προστατέψουν τόσο εκείνοι που βάσει Συντάγματος είναι υποχρεωμένοι να το κάνουν όσο και οι συνάνθρωποί τους που βρίσκονταν εκεί κοντά????  Αλλά ξέχασα.....τα σύγχρονα στερεότυπα που είναι "in" θέλουν κάθε τι που σχετίζεται με τις Τράπεζες, από τον Τραπεζοϋπάλληλο μέχρι τον συνδετήρα και τον κονδυλοφόρο που βρίσκεται μέσα σε μια Τράπεζα, σύμβολο του Κεφαλαίου!!!! Μπούρδες!!!!! Σιχαίνομαι τα κροκοδείλια δάκρυα όλων αυτών που κατόπιν εορτής σαν απλοί θεατές ενός επαναλαμβανόμενου σκηνοθετημένου σεναρίου δήλωσαν συντετριμμένοι.   

Στην περίπτωση του Φιλοκτήτη οι Αχαιοί επέστρεψαν έπειτα από 10 χρόνια για να τον βρούν. Από ανθρώπινη ευαισθησία? Οχι! Παρά μόνο από συμφέρον. Παρά τη ψυχολογική βία που άσκησαν ο Οδυσσέας και οι Αχαιοί στον Φιλοκτήτη εκείνος δεν υπέκυψε παρά μόνο όταν του μίλησε ο από μηχανής Θεός (στις μέρες μας που είναι σπάνιο να εμφανιστεί ο από μηχανής Θεός στην θέση του "από μηχανής Θεού" διάβαζε "εσωτερικός Θεός" του καθενός μας, η δική μας κρίση).

Η τραγωδία του Σοφοκλή μας δείχνει πως η απανθρωπιά και η άσκηση ψυχολογικής βίας είναι καταδικαστέες πράξεις. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής προέχει παντός ιδεολογήματος, σκοπού ή σκοπιμότητας.

Κάθε ένας από εμάς είναι ένας Φιλοκτήτης, κάθε ένας από εμάς έχει δικαίωμα στη ζωή.

Στις πορείες ανάμεσα σε όσους διεκδικούν ένα καλύτερο αύριο πάντοτε κυκλοφορούσαν, κυκλοφορούν και θα κυκλοφορούν ψυχασθενή (και εγκληματικά) στοιχεία. Χρέος όλων μας είναι πρωταρχικά να μην παρασυρόμαστε από στερεότυπα που ισοπεδώνουν κάθε κριτική σκέψη (όπως αυτή της συσχέτισης των εργαζομένων στις Τράπεζες με τους ίδιους τους Τραπεζίτες) και από την άλλη να προστατέψουμε ο ένας τον άλλον αφού εκείνοι που υποτίθεται πως πρέπει να το κάνουν, όπως αποδεικνύεται έμπρακτα δεν το κάνουν (ή δεν θέλουν να το κάνουν). Οσο για τους κυβερνώντες, ούτε τα ΘΑ, ούτε τα διαγγέλματα λύνουν προβλήματα παρά μόνο οι ΠΡΑΞΕΙΣ που στηρίζονται στην ηθική και στη δικαιοσύνη.

*Η γελιογραφία είναι του ΚΥΡ

Προτάσεις : Προβολή ταινίας "Σιωπηλές Μηχανές" ( Παγκόσμια Ημέρα Πολιτιστικής Κληρονομιάς - 18.4.2010)

 

Η 18η Απριλίου κάθε χρόνου έχει οριστεί από την Unesco και το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών (ICOMOS) ως Παγκόσμια Ημέρα Πολιτιστικής Κληρονομιάς 

(περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να διαβάσετε εδώ).

Η επέτειος αυτή αποβλέπει στην ευαισθητοποίηση του κοινού για θέματα που αφορούν τη προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς. 

Για το σκοπό αυτό αυτή την ημέρα διοργανώνονται σε ολόκληρο το κόσμο κάθε μορφής εκδηλώσεις με τις οποίες επιδιώκεται όχι μόνο να γίνουν γνωστά στο ευρύτερο κοινό η σημασία των μνημείων κάθε χώρας και τα προβλήματά τους, αλλά και να προωθηθεί η υπόθεση της προστασίας και ένταξή τους στη σύγχρονη κοινωνική, πολιτιστική και οικονομική ζωή.

Αν και η φετεινή παγκόσμια ημέρα είναι αφιερωμένη στην Αγροτική κληρονομιά η Monumenta επέλεξε στα πλαίσια της Παγκόσμιας Ημέρας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και σε συνεργασία με το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου να προβάλλει την ταινία του Θανάση Ρεντζή "Σιωπηλές Μηχανές" με το σκεπτικό πως πολλά από τα βιομηχανικά μνημεία και τοπία της χώρας μας κινδυνεύουν άμεσα να καταστραφούν.

Η προβολή της ταινίας θα γίνει

ην Κυριακή 18 Απριλίου 2010, στις 12 το μεσημέρι, στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, 

(συμβολή Ιεράς Οδού και Μεγ. Αλεξάνδρου).

Θα ακολουθήσει συζήτηση με τον δημιουργό της ταινίας Θανάση Ρεντζή.

Για την ενίσχυση των σκοπών της Monumenta και την κάλυψη των εξόδων θα υπάρχει 

είσοδος 10 Ευρώ

* To Monumenta είναι ένα διαδικτυακό περιοδικό που πραγματεύεται θέματα που αφορούν τη προστασία της φυσικής και της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της Ελλάδας και της Κύπρου (το τελευταίο τεύχος που αναφέρεται στα βιομηχανικά κατάλοιπα μπορείτε να διαβάσετε εδώ και πληροφορίες γύρω από τα ζητήματα τα οποία πραγματεύεται η Monumenta πληροφορίες εδώ)

...Τσαμπούνες και τσαμπουνίσματα....

Είχα σκοπό να κάνω ένα αφιέρωμα σε ένα παραμελημένο μουσικό όργανο την τσαμπούνα (έχει και άλλες ονομασίες). Ομως πρόλαβε ο φίλος blogger Πέπε ο οποίος στο blog του "Καρπάθικα Ημερολόγια" έκανε ένα πλούσιο και λεπτομερέστατο ιστορικό αλλά και ονοματολογικό αφιέρωμα στη "τσαμπούνα" (και όχι μόνο) το οποίο σας προτείνω να διαβάσετε  (εδώ) είναι πολύ ενδιαφέρον.

Η τσαμπούνα είναι ένα πνευστό κατασκεύασμα, φτιαγμένο από ολόκληρο το δέρμα ενός κατσικιού. Από την μία άκρη το φουσκώνουν και καθώς φυσούν από εκεί , παίζουν με τα δάκτυλα τη φλογέρα στην οποία καταλήγει. Κάποια στιγμή μόλις βρω χρόνο θα συναρμολογήσω το υλικό που διαθέτω και θα προσθέσω κι εγώ δυό τρία πράγματα για αυτό το μουσικό όργανο που σιγά σιγά χάνεται από τη μουσική σκηνή.

Προς το παρόν απολαύστε στα παρακάτω βίντεο :

Ηχους τσαμπούνας από τον Θεολόγο Γρύλλη από τη Πάτμο (συνοδεία Στάθη Κουκουλάρη που το βιολί του μιμείται τον ήχο της τσαμπούνας)

Μια και μιλάμε για "Καρπάθικα" ημερολόγια απολαύστε λυροτσάμπουνα από το πανηγύρι του Αη Γιάννη της Βρουκούντας (στη Κάρπαθο).

Ηχοι τσαμπούνας από τη Λέρο με τον Σταύρο Ησυχο (το παρατσούκλι του Μπουρδούσης)

Στο παρακάτω βίντεο αν και δεν περιλαμβάνεται ήχος τσαμπούνας, δείτε πως καταλήγει σχεδόν κάθε Καρπάθικο γλέντι γύρω στα χαράματα, όταν δηλαδή έχουν αποχωρήσει οι άνθρωποι και έχουν απομείνει λιγοστοί μερακλήδες που ως ενεργοί κοινωνοί και λάτρεις του γλεντιού προτίμησαν να παραμείνουν μέχρι τέλους και δεν επέλεξαν τον ύπνο. 

Με τον αυτοσχέδιο διάλογο να παίρνει φωτιά ανάμεσα στους εναπομείναντες μερακλήδες, ανταλλάσσονται σκέψεις και αισθήματα της στιγμής με τον δικό τους μοναδικό αυτοσχέδιο και μελοποιημένο τρόπο.

Παίζει λύρα ο Μιχάλης Ζωγραφίδης γνωστός λαϊκός οργανοπαίκτης από την Ολυμπο της Καρπάθου.

Εκτός από την ανάρτηση του Πέπε (εδώ) μπορείτε να διαβάσετε άλλη μια ενδιαφέρουσα ανάρτηση με τίτλο "εγκώμιο τσαμπούνας" (εδώ) όπου περιγράφεται μια πανκυκλαδική συνάντηση πνευστών οργάνων και από όπου "δανείστηκα" την πρώτη φωτογραφία.

....Καλά τσαμπουνίσματα λοιπόν....

Πάσχα σε κάποιο μοναστήρι του Υμηττού....(Μονή Αστερίου)

Η γενικότερη καταθλιπτική ατμόσφαιρα που επικρατεί τους τελευταίους μήνες στον τόπο μας καθώς και οικονομικοί παράγοντες με έκαναν για φέτος να αποζητήσω την παραμονή στην Αθήνα και να γιορτάσω κάπως ήσυχα και γαλήνια τις γιορτινές αυτές ημέρες. 

Στο μυαλό μου πάντα συνδύαζα τις ημέρες του Πάσχα με τη φύση, την άνοιξη, το χωριό και αν με ρωτούσε κανείς τα προηγούμενα χρόνια θα του έλεγα πως θεωρώ άχρωμο τον εορτασμό του Πάσχα στη πρωτεύουσα....μέχρι φέτος....οπότε και αναθεώρησα....

Τελικά διαπίστωσα πως στη πρωτεύουσα υπάρχουν ακόμη ήσυχες γωνιές για να περάσει κανείς τις Πασχαλινές ημέρες, γωνιές που περιμένουν απλά να τις ανακαλύψεις...

Χάρη σε κάποιους αγαπημένους γείτονες βρεθήκαμε αυτές τις ημέρες στη Μονή Αστερίου (ή Μονή Ταξιαρχών) στον Υμηττό.

Οι πιστοί ήταν πολύ λίγοι, αφού το μοναστήρι όντας πρόσφατα ανακαινισμένο δεν έγινε ευρέως γνωστό πως θα λειτουργούσε αυτές τις ημέρες.

Τη Μ. Παρασκευή σε ένα λιτό και απέριττο περιβάλλον έγινε η τελετή της αποκαθήλωσης και της περιφοράς σε ένα πολύ ταπεινό, απέριττο και επιβλητικό περιβάλλον.Το εσωτερικό της Μονής ήταν σκοτεινό με λιγοστά καντήλια να φωτίζουν την ατμόσφαιρα. Τα πλουμιστά φώτα των πλούσιων πολυελαίων που στολίζουν τις περισσότερες εκκλησίες,  σε αυτήν εδώ τη Μονή,  έλαμψαν δια της απουσίας τους.

Οι ψαλμωδίες στο εσωτερικό της Μονής μπερδεύονταν με τους ψιθύρους των λιγοστών πιστών (θα ήταν καμιά 25ριά) ενώ όταν αρχίνισε η περιφορά του Επιταφίου στον ολοστόλιστο από φυσική πέτρα περίβολο της Μονής οι ψαλμωδίες μπερδεύονταν με τα τιτιβίσματα των πουλιών. Οι μυρωδιές από το λιβάνι και το μύρο ανακατεύονταν με τις μεθυστικές μυρωδιές των δέντρων και των πολύχρωμων λουλουδιών που περιέβαλλαν τη Μονή και βρίσκονται σε πλήρη ανθοφορία αυτή την εποχή.

Εδώ, η τελετή σε αντίθεση με τα όσα είμαστε συνηθισμένοι, άρχισε στις 3 το μεσημέρι με αποτέλεσμα η περιφορά του Επιταφίου να γίνει με το φως της ημέρας
(πρωτόγνωρη εμπειρία, τουλάχιστον για μένα)

Ψυχική ανάταση και γαλήνη ήταν τα συναισθήματα που μας κυρίευσαν ενώ λίγη ώρα έπειτα από τις λιγοστές φωτογραφίες που έβγαλα τη Μ. Παρασκευή και βλέπετε εδώ,

αποφάσισα να κρύψω τη φωτογραφική μηχανή.
Ξαφνικά συνειδητοποίησα πως η παρουσία μιας φωτογραφικής μηχανής έδειχνε τόσο παράταιρη σε αυτόν εδώ τον ειδυλλιακό και κατανυκτικό χώρο που βρίσκεται στη καρδιά του Υμηττού.
Ετσι προτίμησα να φυλάξω τις εικόνες από τις μοναδικές αυτές στιγμές (καθώς και εκείνες που ακολούθησαν τις επόμενες ημέρες) στη μνήμη μου.
Σε κάτι τέτοιες στιγμές αρκεί να αφεθείς στη γαλήνη του τοπίου και της στιγμής, δεν χρειάζεσαι ντοκουμέντα....

Οπως έμαθα η ιστορία της Μονής χάνεται μέσα στους αιώνες.

Αν και δεν είναι γνωστός ο κτήτορας της Μονής λέγεται πως το όνομά της το πήρε από κάποιον Επίσκοπο Αθήνών του 5ου αι. που ονομαζόταν Αστέριος. Ομως σύμφωνα με τους επισκοπικούς καταλόγους των Αθηνών δεν αναφέρεται κανένας επίσκοπος με το όνομα αυτό. Αλλοι μελετητές  ισχυρίζονται πως η ονομασία μονή Αστερίου πιθανότατα προέρχεται από την παραφθορά της φράσης "του εκ Στειρίου" αφού καθώς λέγεται εδώ μόνασε για κάποιο διάστημα ο Οσιος Λουκάς (ο εν Στειρίω) ο οποίος πιθανότατα να έλαβε εδώ το μοναχικό σχήμα όταν είχε έρθει ως έφηβος στην Αθήνα το 920 μ.Χ.

(Ο Οσιος Λουκάς είναι ο ιδρυτής της αντίστοιχης μονής στη Βοιωτία)

Εάν αληθεύει αυτή η εκδοχή, τότε η ίδρυση της Μονής χρονολογείται πριν από τον 10ο αι.

Δυστυχώς οι πολύτιμες τοιχογραφίες της Μονής που ανάγονται στον 16ο αι. καταστράφηκαν από πυρκαγιά που ξέσπασε κάποτε στη Μονή η οποία υπήρξε Πατριαρχικό Σταυροπήγιο (σύμφωνα με σωζόμενη επιγραφή) και άκμασε κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας παίζοντας σημαντικό ρόλο με τη Σχολή που λειτουργούσε εδώ καθώς και με τη σπουδαία Βιβλιοθήκη της η οποία μεταφέρθηκε το 1687 από τους καταφυγόντες εκεί μοναχούς στη Μονή Σαλαμίνας εξαιτίας της επιδρομής του Βενετού Μοροζίνη.

Μετά τη διάλυση των Μονών από τους Βαυαρούς η Μονή έγινε μετόχι της Ιεράς Μονής Ασωμάτων Πετράκη.

Δεν ξέρω τι ήταν αυτό που μου άρεσε περισσότερο σε αυτό εδώ το μικρό, παλαιϊκό και ξεχασμένο μέσα στη φύση μοναστηράκι. Σίγουρα θα ήταν η έλλειψη οχλαγωγίας και η παντελής απουσία του βαρελοτοπολέμου (βλέπε κροτίδες) μια και αποτελεί σπάνιο φαινόμενο τέτοιες ημέρες.

Μπορεί να ήταν και το ιδιαίτερο τραγούδι των γλυκόλαλων πουλιών που μοναχά εδώ στον Υμηττό τραγουδούν τόσο όμορφα.

(Εντάξει...ίσως να μεγαλοποιώ λίγο τα πράγματα....όμως ο Υμηττός κάθε Ανοιξη φαντάζει στα μάτια μου τόσο μοναδικός οπότε.....δικαιολογείστε μου αυτή τη κάποια υπερβολή....)  

...Το μοιρολόϊ της Παναγίας....(Πασχαλινά έθιμα)

....Μ. Παρασκευή αύριο....

....Μέρα κατά την οποία κορυφώνεται το συναίσθημα...

....Τα χείλη σφιγμένα σιγοψιθυρίζουν το μοιρολόϊ της Παναγίας ένα μακρύ αφηγηματικό τραγούδι που διηγείται τα Πάθη του Χριστού έτσι όπως τα έζησαν η Παναγία και οι Μυροφόρες.
Συναντιέται σε όλες τις περιοχές του ελληνισμού, από την Κύπρο και τον Πόντο ως την Κάτω Ιταλία.

Ο Ελβετός ελληνιστής, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Γενεύης Bertrand Bouvier μετά από 25 χρόνια έρευνας, κατέγραψε 256 παραλλαγές στο βιβλίο του
Le Mirologue de la Vierge (Γενεύη 1976)

Ο θρήνος της Παναγίας αντιπροσωπεύει τον θρήνο κάθε μάνας που έχει βιώσει την απώλεια του πολυτιμότερου αγαθού της ζωής :
την ίδια τη ζωή του δικού της παιδιού.
Η Παναγία αναδεικνύεται παγκόσμιο και διαχρονικό σύμβολο για όλες αυτές τις μανάδες 
ανεξαρτήτως της καταγωγής τους, του θρησκεύματός τους ή του χρώματος του δέρματός τους .
Είναι χαρακτηριστικό πως σύμφωνα με πληροφορία που καταγράφεται στο βιβλίο του Samuel Baud-Bovy (Δοκίμιο για το Ελληνικό Τραγούδι, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο 1984), ακόμη και  "τουρκόφωνοι Χριστιανοί, οι Καππαδόκες από τα Φάρασα και τα Σύλατα τραγουδούσαν στη  τουρκική γλώσσα το Μοιρολόϊ της Παναγίας,
το μοιρολόϊ της Μάνας.

Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα,

σήμερ’ άγγελοι, αρχάγγελοι, όλοι μαυροφορούνε,

σήμερα όλοι θλίβονται και τα βουνά λυπούνται,

σήμερα πάνε κι’ έρχονται στης Παναγιάς την πόρτα.

Η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν στο θρονί της,

την προσευχή της έκανε για το μονογενή της.

Ακούει βροντές, ακούει αστραπές και ταραχές μεγάλες,

προβάλλει, από τη θύρα της να δη στη γειτονιά της.

Βλέπει τον ουρανό θαμπό και τ’ άστρα βουρκωμένα

ακούει φωνή, ακούει λαλιά, απ’ αρχαγγέλου στόμα:

«Σώσε, κερά μου Παναγιά,  τούτηνε δα την ώρα

και τον Υγιό τον επιάσανε, και στο σταυρό τον πάνε.»

Η Παναγιά σαν τ’ άκουσε, έπεσε και λιγώθη,και,

σαν την συνεφέρανε, τούτο το λόγο λέει:

«Όσοι πονάτε το Χριστό, όλοι κοντά μου ελάτε.»

Η Μάρθα , η Μαγδαληνή και του Λαζάρου η μάννα,

του Ιακώβ η αδελφή, κ’ οι τέσσερες αντάμα, επήραν το στρατί-στρατί,

στρατί το μονοπάτι. Τηράν ζερβά, τηράν δεξιά, κανένα δε γνωρίζουν,

τηρούν και πιο δεξιώτερα, θωρούν τον Άϊ-Γιάννη.

«Άϊ μου Γιάννη, Πρόδρομε  και βαπτιστή του γιού μου,

μην είδες μου το τέκνο μου και σε το δάσκαλό σου;»

«Ποιος έχει χείλη να στο πη, καρδιά να μολογήση,

ποιος έχει χειροπάλαμα  για να σου τονε δείξη»;

«Έχεις και χείλη να το πης,  καρδιά να μολογήσης,

έχεις και χειροπάλαμα, για να μου τόνε δείξης.»

«Θωρείς εκείνον τον γυμνό, τον παραπονεμένο,

οπού φορεί στην κεφαλή, αγκάθινο στεφάνι;

Εκείνος είναι ο γιόκας σου,  κ’ εμέ διδάσκαλός μου.»

Η Παναγιά, σαν τάκουσε, τούτον τον λόγο λέει:

«Πού ‘ναι γκρεμνός να γκρεμιστώ, γιαλός να πάω να πέσω;»

Κανένας δεν της μίλησε να την παρηγορήση·

μον’ ο Χριστός της μίλησε απ’ τον σταυρόν επάνω:

«Κάμε, μαννούλα, υπομονή  και διάφορο δεν έχεις.

Στρώσε τραπέζι θλιβερά  να φάνε οι θλιμμένοι

και, το μεγάλο Σάββατο, καθού να μ’ απαντέχης.

Την Κυριακίτσα το πουρνό ,
θα πουν Χριστός Ανέστη,»  

(Κασιώτικη παραλλαγή)

Στο παρακάτω βίντεο σε μια συγκλονιστική ερμηνεία ο Χρόνης Αηδονίδης και η Νεκταρία τραγουδούν μιαν άλλη παραλλαγή του μοιρολογιού της Παναγίας

ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ
λοιπόν

Ανάσταση και ανάταση ψυχική

Για να ξαναβρούμε τον Ανθρωπο μέσα μας