Εθιμα Χριστουγέννων : To Χριστόψωμο

Σε πιο παλιούς καιρούς τέτοιες ημέρες οι φούρνοι έπαιρναν στη κυριολεξία..."φωτιά". Οι νοικοκυρές κυρίως στις αγροτικές οικογένειες έτρεχαν πέρα δώθε για να ετοιμάσουν τα γλυκά των ημερών: ξεροτήγανα, μελομακάρονα, κουρμαπιέδες, σαμουσάδες, κατιμέρια, μυζηθρόπιτες.

Μα ανήμερα των Χριστουγέννων την τιμητική του είχε το ψωμί των Χριστουγέννων :

ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΨΩΜΟ

Είναι γεγονός πως σε όλους τους μεσογειακούς λαούς το ψωμί μα και ο κύκλος του συνδέθηκαν έντονα με ειδικές τελετουργίες που είχαν σχέση με την αναβλάστηση του θαμμένου στη γη σπόρου. Μάλιστα το ψωμί ακόμη και μέχρι τις μέρες μας χρησιμοποιείται ως ένα είδος προσφοράς προς το "Θείο" με σκοπό την υγεία, την γονιμότητα και γενικότερα της ΖΩΗΣ (βλ.πρόσφορα). Οι πρώτοι Χριστιανοί συνήθιζαν να ανταλλάσσουν "σεμίδαλιν ψητήν" την επομένη ημέρα των Χριστουγέννων την οποία απαγόρευσε ο 79ος κανόνας (αλλά και μετέτεπειτα ιεράρχες) "επί ποινή αφορισμού" θεωρώντας την ως κατάλοιπο ενός εθιμοτυπικού της αρχαιότητας.

Το Χριστόψωμο συνήθιζαν να το παρασκευάζουν μια μέρα πριν από τα Χριστούγεννα και θα λέγαμε πως αποτελούσε ένα είδος αναίμακτης θυσίας/προσφοράς. Σε άλλα μέρη προτού να το κόψουν το θυμιατιζαν ενώ αλλού το σταύρωναν...Πάνω του κάρφωναν ένα κλαδί ελιάς και στο κλαδί περνούσαν σύκα, μήλα και πορτοκάλια. Στη Μ.Ασία έκαναν γύρω-γύρω το τραπέζι το σήκωναν κι έλεγαν : "Χριστός γεννάται, χαρά στο κόσμο,Κεράς τραπέζια, Παναγιάς τραπέζια".

Ο σπιτονοικοκύρης (ως στυλοβάτης του σπιτιού) ήταν εκείνος που έκοβε το Χριστόψωμο (όπως και την Πρωτοχρονιάτικη πίτα). Πρώτο έκοβε το κομμάτι του Χριστού κι έπειτα το κομμάτι του φτωχού. Την ώρα που έκοβαν το Χριστόψωμο σιγοκαίγονταν δύο ξύλα τοποθετημένα σταυρωτά. Συμβολικές όλες οι πράξεις παραπέμπουν στην συνοχή της οικογένειας γύρω από την εστία, στη σημασία της προσφοράς/σπονδής αλλά και στην ιερή φλόγα.

Τα στολίδια από ζύμη που στόλιζαν το Χριστόψωμο προσαρμόζονταν αναλόγως των ασχολιών της οικογένειας (αρνιά, πρόβατα, γαϊδουράκια κλπ) ή αναλόγως της κοινωνικής θέσης των μελών της οικογένειας (π.χ. εάν υπήρχε αραβωνιασμένη κόρη στο σπιτικό τότε τα στολίδια σχετίζονταν με το γάμο). Στη μέση δέσποζε πάντα το σύμβολο του σταυρού αλλά συνοδευόταν με πολλούς καρπούς (π.χ. καρύδια ή ακόμη και το γνωστό σε όλους μας Χριστουγεννιάτικο δέντρο που συμβολίζει τις αρχέγονες δενδρολατρικές συνήθειες οι οποίες ενσωματώθηκαν στις χριστιανικές παραδόσεις). Στην Τήνο σχημάτιζαν σταυρό από ζύμη και στη μέση και στις άκρες έβαζαν 5 καρύδια. Στην Κάρπαθο το χριστόψωμο το ονομάζουν "γίπλα" και το έπλαθαν οι νύφες για τις πεθερές ενώ στη Κάσο και στη Κω οι πεθερές πρόσφεραν στις νύφες τις "χαρχάες". Ποικίλες οι συνήθειες παρασκευής και κοπής του Χριστόψωμου σε ολόκληρη την Ελλάδα μα το κύριο χαρακτηριστικό σε όλες τις περιοχές ήταν η ιερότητά του. Μάλιστα τα ψίχουλα δεν τα πέταγαν μα τα έβαζαν στο θυμιατό με το οποίο θυμιάτιζαν.

Σωστά έργα τέχνης όλα τα γιορταστικά καλούδια αλλοτινών εποχών αποτελούσαν κομμάτι της καθημερινότητας των οικογενειών αφού δεν τα παρασκεύαζαν μόνο και μόνο επειδή "έτσι πρέπει" αλλά επειδή πίστευαν πως άμα ο άνθρωπος δημιουργεί τότε αυτή η δημιουργία θα τους επιστραφεί με τη μορφή της ευλογίας (όπως και αν εννοεί κανείς την ευλογία). Η πίστη και ο σεβασμός προς τη φύση που κάποτε αποτελούσε τον αποκλειστικό τροφοδότη των αγαθών του ανθρώπου τον έκανε να την αγαπά και να της κάνει προσφορές με σκοπό την ευνοϊκή της μεταχείρηση και την ανταποδοτικότητα των καρπών και της υγείας. Ο άνθρωπος δηλαδή σε αλλοτινές εποχές θεωρούσε τον εαυτό του αναπόσπαστο κομμάτι της φύσης και όχι κυρίαρχό της......

Ετσι λοιπόν ακόμη και αν ομολογουμένως εμείς οι σημερινές νοικοκυρές δύσκολα θα συναγωνιζόμασταν με τις παλιότερες νοικοκυρές στη τέχνη της διακόσμησης του ιδιαίτερου αυτού ψωμιού των ημερών των Χριστουγέννων δεν παύει να μπορούμε να το παρασκευάσουμε με πιο λιτό και απέριττο τρόπο. Για αυτό παραθέτω τη σχετική συνταγή για όποιον επιθυμεί να δοκιμάσει να φτιάξει Χριστόψωμο.

Χριστόψωμο ξομπλιαστό (από τα Ζωνιανά Ρεθύμνου)

Θα χρειαστείτε :

1 κ. αλεύρι

70 gr μαγιά

320 gr ζάχαρη

230 gr γάλα

150 gr βούτυρο ή ελαιόλαδο

3 κρόκους αυγών

1 βανίλια

1 κουταλάκι μαχλέπι
1 κουταλάκι ξύσμα πορτοκαλιού
1 κουταλάκι κανελογαρύφαλα

Εκτέλεση

Αποβραδίς ανακατεύουμε τη μαγιά με 2 ποτήρια αλέυρι και το ζεστό γάλα μέχρι που να γίνει πηχτός χυλός. Το αφήνουμε όλο το βράδυ και το πρωί χτυπάμε το μισό λάδι ή βούτυρο με τη ζάχαρη μέχρι να ασπρίσει. Στη συνέχεια  προσθέτουμε τους κρόκους, το μείγμα της μαγιάς και το υπόλοιπο αλέυρι (στο οποίο έχουμε προσθέσει τα μυρωδικά) και ζυμώνουμε καλά.

Επειτα λαδώνουμε τα χέρια μας με το υπόλοιπο λάδι ή βούτυρο και ζυμώνουμε να απορροφηθεί. Πλάθουμε μια στρογγυλή κουλούρα. Εάν θελήσουμε να το στολίσουμε με ζυμαρένια κεντίδια θα πρέπει η ζύμη με την οποία θα τα πλάσουμε να είναι πιο σκληρή από εκείνη με την οποία θα φτιάξουμε το Χριστόψωμο.

Τέλος αλείφουμε με χτυπημένο αυγό και ψήνουμε.

Καλή επιτυχία!

και......

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

εύχομαι σε όλους

ΥΓ. Τις φωτογραφίες τις έβγαλα πέρσυ σε μια πολύ πρωτότυπη έκθεση που εντόπισα τυχαία!!! Η έκθεση αφορούσε τις ζύμες και τα παραδοσιακά Χριστουγεννιάτικα έθιμα και πραγματοποιούνταν σε όροφο κάποιου κτιρίου στο κέντρο της Αθήνας!!!

Κρήτη/Ασκύφου : Η Συλλογή του Γιώργη Χατζιδάκη - Πολεμικό Μουσείο 1939-1945

Πριν από 2 χρόνια κατά τη διάρκεια των διακοπών μου στη Κρήτη γνώρισα έναν ηλικιωμένο άντρα ο οποίος από τα 14 του χρόνια όταν περπατούσε στα βουνά των Σφακίων (καταγόταν από το χωριό Ασκύφου) συνήθιζε να περισυλλέγει ό,τι παράξενο αντικείμενο έβρισκε εκεί. Την προσοχή του προσέλκυαν τα απομεινάρια του Β Παγκοσμίου Πολέμου όπως όπλα, στολές, παπούτσια νάρκες, πολυβόλα κ.ά.

Στην αρχή απόρησα αφού μέχρι τότε θεωρούσα πως τα παιδιά όπως είναι γνωστό συλλέγουν σπιρτόκουτα, κούκλες, παιχνίδια κλπ μα όχι αντικείμενα του πολέμου!!! Φαίνεται όμως πως οι συνθήκες κάτω από τις οποίες βιώνουμε την παιδική μας ηλικία επηρεάζει και τις επιλογές μας. Επειδή λοιπόν τα παιδικά του χρόνια ο Γιώργης Χατζιδάκης τα έζησε κατά τη διάρκεια του πολέμου, θα πρέπει οι μνήμες του σαν παιδί να δέθηκαν με αυτά τα αντικείμενα . Ετσι βάλθηκε να τα "σώσει", πιθανά για να μην ξεχάσει τα όσα έζησε ο ίδιος ή ακόμη για να δείχνει στους νεότερους τι πάει να πει πόλεμος.

Γεννημένος το 1931, στα 76 του χρόνια αποφάσισε να στεγάσει αυτή του τη συλλογή. Ετσι αφιέρωσε έναν χώρο όπου μετέφερε όλα τα αντικείμενα που συνέλλεγε όλα αυτά τα χρόνια και τα κουβαλούσε άλλοτε στην πλάτη και άλλοτε με τα ζώα (μάλιστα πολλά από αυτά ήταν πάρα πολύ βαριά όπως οι νάρκες, τα πολυβόλα κλπ). Τον χώρο όπου στέγασε την έκθεσή του τον ονόμασε "Ιστορικό και Πολεμικό Μουσείο 1939-1945" όπως φαίνεται και από την πινακίδα που τοποθέτησε .

Τι να τον τράβηξε ώστε να συλλέξει πληθώρα αντικειμένων-ενθυμίων από τον πόλεμο.???Να ήταν η περιέργεια? Να ήταν η αίσθηση πως δεν είχε ξαναδεί τέτοια αντικείμενα νωρίτερα στη ζωή του? Να ήταν πως αυτά τα αντικείμενα ήταν άρρηκτα συνδεδεμένα με τα παιδικά του χρόνια??? Κανείς δεν γνωρίζει....

Κάποιοι περαστικοί επισκέπτες προθυμοποιήθηκαν να τον βοηθήσουν να συλλέξει λεπτομερείς πληροφορίες για κάθε αντικείμενο μια και ο κ. Χατζιδάκης ήθελα να κάνει σωστή δουλειά, τοποθετώντας ενημερωτικές ταμπελίτσες σε κάθε αντικείμενο. Ετσι άρχισαν να του στέλνουν από πολλά μέρη του κόσμου εξειδικευμένα περιοδικά με σχετικές φωτογραφίες. Το παράπονό του ήταν που δεν μπορούσε να τα διαβάσει μια και ήταν γραμμένα σε ξένες γλώσσες, όπως και τα γράμματα που του έστελναν διάφοροι φίλοι.

Οπως μου έλεγε, έτυχε να περάσουν ακόμη και κάποιοι Γερμανοί, τώρα ηλικιωμένοι τουρίστες, τότε νεαροί στρατιώτες. Αυτοί με συγκίνηση του έδωσαν πληροφορίες για πρόσωπα που εμφανίζονταν σε φωτογραφίες εκείνης της εποχής και μαζί θυμήθηκαν αλλοτινές στιγμές.

Ο κύριος Χατζιδάκης σε ξεναγούσε με τέτοιο πάθος στη συλλογή του που μέσα από μάτια του ένοιωθες πως ζούσες σε εκείνη την εποχή, την εποχή του Β Παγκοσμίου Πολέμου. Σου εξηγούσε με την παραμικρή λεπτομέρεια (παρά την ηλικία του) που και πως βρήκε το κάθε αντικείμενο ακόμη και τα πολύ μικρά εξαρτήματα. Επειτα για να απολογηθεί που σε κούραζε σου πρόσφερε ένα ποτηράκι ρακή και σε ξεπροβόδιζε μέχρι την εξώθυρα.

Αν ποτέ λοιπόν σας βγάλει ο δρόμος να περάσετε από το χωριό Ασκύφου το οποίο βρίσκεται σε απόσταση 50 χιλ. από τα Χανιά στην ευρύτερη περιοχή των Σφακίων, στα Λευκά όρη, κάνετε μια ολιγόλεπτη στάση στο Ιστορικό / Πολεμικό Μουσείο (1939-1945) και ρίξτε μια ματιά στα αντικείμενα που συνέλλεξε κατά τη διάρκεια της ζωής του ο κ. Χατζιδάκης.

Ο ίδιος δεν θα μπορέσει να σας ξεναγήσει αφού όπως με πληροφόρησε κάποιος φίλος που επισκέφτηκε πρόσφατα το Μουσείο του, εδώ και λίγο καιρό ο κυρ Γιώργης δεν βρίσκεται πια ανάμεσά μας....

Ο "λαβύρινθος" του Ross Daly

Μιλάμε συχνά για το «αθηνοκεντρικό κράτος». Το λέμε τόσο συχνά που παρουσιάζεται πια σαν κάτι μη αναστρέψιμο. Είναι όντως ανέφικτη η περιφερειακή ανάπτυξη;

Ας δούμε ένα παράδειγμα:Ένα απ’ τα σήματα κατατεθέντα της Κρήτης είναι η λύρα. Όχι, δεν έγινε σύμβολο, επειδή εφευρέθηκε στην Κρήτη. Η λύρα έγινε σύμβολο στο νησί, επειδή κατάφερε να μελοποιήσει τα συναισθήματα των Κρητικών. Κι όχι μόνο των Κρητικών: τη λύρα την αγάπησε πολύ κι ένας Ιρλανδός μουσικός, ο Ross Daly.

Γι’ αυτό ίδρυσε το 1982 στην Κρήτη το Μουσικό Εργαστήρι Λαβύρινθος.
Απ’ το 2002 το εργαστήρι λειτουργεί στο Χουδέτσι (ένα χωριό 900 κατοίκων, 20 χλμ. απ’ το Ηράκλειο Κρήτης).Εδώ και 27 χρόνια δηλαδή, ο Ross Daly διδάσκει σε νέους της Κρήτης και του κόσμου την παγκόσμια μουσική παράδοση. Διοργανώνει στο Χουδέτσι εκδηλώσεις, ειδικά σεμινάρια και "Master-Classes", με τη συνεργασία και συμμετοχή κορυφαίων δασκάλων παραδοσιακών μουσικών οργάνων απ’ όλον τον κόσμο.Δυστυχώς όμως, αυτό το μουσικό εργαστήριο σήμερα κλείνει. Όπως εξηγεί κι ο ίδιος ο δημιουργός του, "δεν υπάρχουν τα €35.000-€45.000 που απαιτούνται ετησίως για να διατηρούνται τα δίδακτρα σε ανεκτό επίπεδο".

Ο Ross Daly προφανώς δε δικαιούται επιδότηση σ’ αυτήν τη χώρα. Για τους εξής (προφανείς) λόγους:

1) Δεν υπήρξε ποτέ ούτε μέλος, ούτε χρηματοδότης κανενός «Κόμματος». Άρα γιατί να περιμένει αντιπαροχή μετά τις (εκάστοτε) εκλογές;

2) Η επιδότηση του μουσικού του εργαστηρίου δεν πρόκειται να αποφέρει ούτε μια ψήφο σ’ αυτόν που θα το επιδοτήσει. Άρα ποιο θα είναι το Return On Investment; (Ας μιλήσουμε λίγο στη γλώσσα τους, μπας και καταλάβουν...)

3) Οι περισσότεροι «αρμόδιοι» έχουν συνηθίσει να χρηματοδοτούν μεγάλους ξένους επενδυτές που έρχονται με γραβάτες και ...βαλίτσες! Πιθανά λοιπόν το να ζητάει χρηματοδότηση ένας μεσήλικας μακρυμάλλης Ιρλανδός δίχως να παρέχει υλικά ανταλλάγματα να είναι γι’ αυτούς «εκτός θέματος»...

Όχι, δεν είμαι θιασώτης ενός κράτους που θα χρηματοδοτεί τα πάντα!

Απλώς αναρωτιέμαι τι είδους επενδύσεις ευδοκιμούν τελικά στην ελληνική περιφέρεια:

Δεν έχουν αξία καινοτόμες δράσεις που συνδυάζουν μόρφωση με τουρισμό; Δράσεις που αναδεικνύουν το τοπικό στοιχείο και το κάνουν παγκόσμιο;

Δεν αξίζουν συμπαράστασης οι εθελοντές του πολιτισμού; Πόσο αποτιμάται η προσφορά τους;

Δεν χρειαζόμαστε άραγε κίνητρα στον αναπτυξιακό νόμο για δημιουργία πολλών μικρών τοπικών πόλων ανάπτυξης;

Σήμερα, αντί να δημιουργούνται στην περιφέρεια μακροχρόνιες θέσεις εργασίας βασισμένες στον ανεξάντλητο πλούτο της τοπικής μας παράδοσης, επιχειρούμε να αντιγράψουμε το ευκαιριακό και ξοφλημένο μοντέλο της Ισπανίας. Προτάσσουμε ένα ειδικό χωροταξικό για τον τουρισμό που δίνει βαρύτητα στο πρόσκαιρο κέρδος εις βάρος των ακτών μας. Ενώ αγνοούμε πλήρως την ήπια και μακροχρόνια ανάπτυξη του τουρισμού, η οποία σέβεται το περιβάλλον και δίνει ταυτότητα στη χώρα.

Μόνο μια λέξη μπορεί να περιγράψει τη διακοπή μιας εξωστρεφούς δράσης ενός Ιρλανδού που αγάπησε τις παραδόσεις του τόπου μας. Που θέλησε να κάνει κτήμα όλων την ώσμωση τοπικής και παγκόσμιας μουσικής. Μόνο μια λέξη αποδίδει την απώθηση ενός εθελοντή που παρήγαγε πολιτισμό, φέρνοντας στην Κρήτη επισκέπτες απ’ όλον τον κόσμο για να μαθαίνουν και να διδάσκουν μουσική.Προφητικά τη χρησιμοποίησε κι ο ίδιος:

Λαβύρινθος…

Εκείνο που ακόμα αναζητούμε είναι ο μίτος της Αριάδνης!





Το παραπάνω κείμενο το διάβασα στο blog του ikor.

Θεωρώ το έργο του Ross Daly πολύ σημαντικό. Η προσφορά του Daly έγκειται στο γεγονός πως δεν μιμείται τα παραδοσιακά ακούσματα, μα με βάση τα παραδοσιακά ακούσματα κατάφερε να μετασχηματίσει και να "κοινωνήσει" την Κρητική μουσική με μουσικές από ολόκληρο τον κόσμο. Ετσι δημιουργήθηκε μια μυστική συνομιλία ανάμεσα στους λαούς μια συνομιλία που μοναχά η μουσική μπορεί να επιτύχει.

Μια συνομιλία που αναζητά τα στοιχεία εκείνα που ενώνουν τους λαούς απορρίπτοντας εκείνα που τους χωρίζουν.

Μια συνομιλία που αναζωογονεί μουσικές που γεννήθηκαν πριν από αιώνες μα τους δίνει μια άλλη πιο σύγχρονη πνοή δίχως να προσβάλει το πρωτογενές τους ύφος.

Η συνεισφορά του Ross Daly στην προβολή του τόπου μας και των μουσικών μας παραδόσεων είναι πολύ σημαντική και πιστεύω πως δεν πρέπει να επιτρέψουμε αυτή η εστία πολιτισμού να κλείσει.

Οποιος μπορεί και θέλει ας προωθήσει το θέμα αυτό. Είναι σημαντικό να δημοσιοποιηθεί με αναδημοσίευση από τα blogs και αποστολή email διαμαρτυρίας που θα απευθύνεται στις παρακάτω ηλεκτρονικές διευθύνσεις :

1) Νομαρχία Ηρακλείου (Παραλήπτης) :

nairakl1@otenet.gr

2) ΤΕΔΚ Νομου Ηρακλειου (Παραλήπτης) :

tedk@otenet.gr

καθώς και μέσω των ιστοσελίδων :

1)Περιφέρειας Κρήτης:

http://www.crete.gov.gr/contact.asp?id=4&category=19
2) Υπουργείου Πολιτισμού:

http://www.yppo.gr/0/gcontact.jsp

3) Δήμου Ν.Καζαντζάκη

http://www.dimos-nikoskazantzakis.gr/contact.html

1η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Ιστοσελίδες που προβάλλουν το ζήτημα

"Λέμε όχι στην καταναγκαστική μοναξιά στην οποία ωθούνται τα πρόσωπα με ελπιδοφόρα οράματα και καταγεγραμμένες πράξεις. Σήμερα είναι ο Λαβύρινθος, αύριο είναι ο κάθε υγιής θεσμός που απέμεινε, μεθαύριο θα είναι η σιωπή. Να πιέσουμε με κάθε τρόπο τους υπευθύνους για άμεση στήριξη, να κατανοήσουμε ότι η οικονομική ενίσχυση του πολιτισμού δεν είναι θέμα προσωπικής έμπνευσης και γούστου του κάθε πολιτικού αλλά υποχρέωσή του και ότι η πρόσβαση στον πολιτισμό είναι κεκτημένο δικαίωμα του κάθε πολίτη" (Μουσικό χωριό "Αγιος Λαυρέντιος" )

«Φανταστείτε ότι από τα 20 ευρώ που μπορεί να στοιχίζει ένα cd, ο μουσικός παίρνει δεν παίρνει το ένα ευρώ. Μέσω του Iντερνετ ελπίζουμε να παρακάμψουμε τα 16 από τα 20 ευρώ. Από τα τέσσερα που υπολογίζουμε πως πρέπει να εισπράττουμε, θα βγάλουμε τα έξοδα συντήρησης του site» Ross Daly (inout)

Indymedia, FM Radio 104,4, Ερωτόκριτος 87,9FM,TVXS

Blogs

ikor, dyosmaraki, Αντώνης, Και ΝΔ και light, sofoscrete, mushroomhead, Μάτια ολάνοιχτα στον κόσμο, Corfu Blogs

Ο Μιναρές του Ρεθύμνου

Διάβασα στο blog του ikor την παρακάτω ενδιαφέρουσα ανάρτηση :Το Ρέθυμνο είναι ένα σταυροδρόμι λαών, άρα και ψηφιδωτό αρχιτεκτονικής:

Ενετοί, Φράγκοι, Τούρκοι κι Έλληνες πέρασαν από ‘δώ αφήνοντας κτίρια διαφορετικής τεχνοτροπίας. Μα όποιος περπατήσει σ’ αυτήν την πόλη, νιώθει πως όλα συνυπάρχουν τόσο αρμονικά, κάτω απ’ τον ίδιο ήλιο.

Το πιο χαρακτηριστικό δείγμα «διαδοχικής αρχιτεκτονικής» είναι το σημερινό Ωδείο της πόλης:

Το κτίριο κατασκευάστηκε επί ενετοκρατίας (1601) ως Εκκλησία της Παναγίας. Το 1657 έγινε απ’ τους Τούρκους το Τζαμί του Νερατζέ, το μεγαλύτερο και πλουσιότερο τζαμί του Ρεθύμνου. Το 1925 ανακηρύχθηκε σε χριστιανική εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο.

Ακόμα διακρίνει κανείς τους κορινθιακούς κίονες, τις καμάρες και τους αρχικούς τοίχους της Santa Maria.

Το 1887, οι Τούρκοι, θέλοντας να δώσουν ακόμα μεγαλύτερη αίγλη στο τζαμί, αποφάσισαν να χτίσουν δίπλα του έναν μιναρέ.Ο Ρεθυμνιώτης μηχανικός Γιώργος Δασκαλάκης, απ’ το Ρουσσοσπίτι, ανέλαβε να χτίσει τον μιναρέ. Ταξίδεψε 3 μήνες στη Σμύρνη και στην Κωνσταντινούπολη για να πάρει ιδέες και τελικά υπέβαλε 3 σχέδια στους Τούρκους.

Το 1890, 3 χρόνια μετά, ο Δασκαλάκης με τον τεχνίτη Αλησακδάκι ανέγειραν τον Μιναρέ του Νερατζέ. Με ύψος 27 μέτρα, είναι μέχρι και σήμερα το ψηλότερο κτίριο στο Ρέθυμνο!

Αύριο όμως δεν ξέρουμε καν αν θα υπάρχει...

Στις αρχές του 2005, παρατηρήθηκαν πτώσεις κομματιών απ’ την οροφή του μιναρέ. Τοποθετήθηκε τότε περιμετρικά του μια προσωρινή σκαλωσιά.

Η σκαλωσιά είχε διπλό ρόλο: αφενός υποστηρικτικό κι αφετέρου προστατευτικό απ’ τις πέτρες που αποκολλούνται. Η σκαλωσιά όντως έσωσε τον μιναρέ από τον σεισμό 6,9 R του 2006!

Πέρασαν από τότε 4 υπουργοί Πολιτισμού (κι ένας Ζαχόπουλος), αλλά αποδείχτηκε πως «ουδέν μονιμότερο του προσωρινού»! Η σκαλωσιά ακόμα δεσπόζει στη νέα εντυπωσιακή πλατεία της Παλιάς Πόλης που εγκαινιάστηκε εκεί την Πρωτοχρονιά.

Μα το χειρότερο είναι ότι η μια βάση της σκαλωσιάς εδράζεται στην οροφή του Ωδείου, η οποία έχει ήδη εμφανίσει ρωγμές. (Στο Ωδείο διδάσκονται καθημερινά μουσική δεκάδες παιδιά.)

Με λίγα λόγια: ο εντυπωσιακός υπερεκατονταετής μιναρές του Ρεθύμνου εδώ και 5 χρόνια στηρίζεται με μια μεταλλική (προσωρινή) σκαλωσιά, το μισό βάρος της οποίας καταπονεί την (ηλικίας άνω των 350 ετών) οροφή του σημερινού Ωδείου της πόλης!

Τι περιμένουν άραγε οι αρμόδιοι; Να πέσει;

Γιατί δεν ενισχύουν τη φέρουσα τοιχοποιία του μιναρέ;

Ποια εγκληματική αμέλεια έχει αφήσει αυτό το μοναδικό μνημείο στη μοίρα του;

Τι νοείται τελικά ως πολιτιστική μας κληρονομιά; Μόνο ό,τι έγινε από ελληνική διοίκηση;

Ο σεβασμός κι η ανάδειξη των μνημείων μας είναι απ’ τους ελάχιστους πόρους που μας έχουν απομείνει. Είναι τεκμήριο της διαχρονικότητας αυτού του τόπου. Αλλά όσο δύσκολα χτίζεται κάτι, άλλο τόσο εύκολα μπορεί να χαθεί...

[ΦΩΤΟΣ: Νομαρχία Ρεθύμνου, Δήμος Ρεθύμνου, Goodnet.gr]

Είναι γενική διαπίστωση πως τα μνημεία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς ρημάζουν. Από τη μια οι δυσβάσταχτες γραφειοκρατικές διαδικασίες που εμποδίζουν την ταχεία λήψη αποφάσεων. Από την άλλη προβλήματα που αφορούν την έλλειψη χρηματοδότησης και προσωπικού σε καίριους τομείς όπως είναι αυτός του Πολιτισμού. Το αποτέλεσμα είναι (όπως έχουμε πει και στο παρελθόν εδώ και εδώ και εδώ) πως όσο δεν καταρτίζεται μία σαφής πολιτιστική πολιτική από την Πολιτεία τα μνημεία μας θα καταρρέουν και όπως λέει ο ikor όσο δύσκολα χτίζεται κάτι, άλλο τόσο εύκολα μπορεί να χαθεί....

Κρούστας - Ενα "αμυγδαλοχώρι" τση Κρήτης....

Σας έχει συμβεί ποτέ να "κολλήσετε"με μια περιοχή, ένα χωριό, μια χώρα, μια τοποθεσία και να θέλετε να πηγαίνετε ξανά και ξανά? Πολλές φορές αναρωτιέμαι τι μπορεί να μας επηρεάσει ώστε να επιθυμούμε να επισκεφτούμε ξανά και ξανά έναν τόπο.

Τα τελευταία 3 χρόνια λοιπόν που πάω για διακοπές στην Κρήτη δεν υπάρχει περίπτωση να μην επισκεφτώ ένα σχετικά άγνωστο χωριουδάκι, τον Κρούστα. Ο Κρούστας που βρίσκεται πάνω από τα Κριτσά είναι ένα χωριουδάκι του Ν. Λασιθίου 13 χλμ νότια του Αγ.Νικολάου και είναι σκαρφαλωμένο σε υψόμετρο 540 μέτρων. Λέγεται πως κατοικείται συνεχόμενα εδώ και πολλούς αιώνες. Ο επισκέπτης στην είσοδο του χωριού θα αντικρύσει ένα όμορφο καλωσόρισμα : " Καλώς ορίσατε " γράφει η πινακίδα όπου είναι ζωγραφισμένοι ένας άντρας και μια γυναίκα με την τοπική παραδοσιακή φορεσιά.

Είχε μεσημεριάσει όταν φτάσαμε στο χωριό, αποζητούσαμε να βρούμε ένα στέκι να πιούμε μια ρακή (ή γιατί όχι? Παραπάνω από μία).
Η ονομασία του καφενείου μας έκανε να το επιλέξουμε:
Δροσοσταλίδες, το έλεγαν, βρήκαμε πολύ ποιητική την ονομασία του μα ακόμη πιο ποιητική βρήκαμε την κάρτα του συγκεκριμένου μαγαζιού όπου από πίσω ήταν γραμμένη μία μαντινάδα :

"Στο φύλλο του βασιλικού δυό δροσοσταλίδες
είν' δυό καρδιές που θα χαθούν στου ήλιου τις αχτίδες"

Καθήσαμε. Ετυχε και τις τρεις φορές που επισκέφθηκα το χωριό να είναι τέλη Αυγούστου.
Είναι η εποχή που όλοι οι χωρικοί επιδίδονται στην συγκομιδή των αμυγδάλων. Το χωριό βγάζει τα πιο νόστιμα αμύγδαλα που έχω δοκιμάσει ποτέ. Η δουλειά τους δεν σταματά με τη συγκομιδή των αμυγδάλων, μα πρέπει και να τα καθαρίσουν. Μαζεύονται τα μεσημέρια έξω από κάθε σπιτικό άντρες, γυναίκες και παιδιά και σπάζουν τα αμύγδαλα πίνοντας τον καφέ τους και λέγοντας τα χωρατά τους.
Ο ήχος από το σπάσιμο των αμυγδάλων ταξιδεύει σε κάθε στενό του χωριού.
Τα χέρια των ανθρώπων φανερά εξασκημένα καθαρίζουν τα αμύγδαλα με απίστευτη ταχύτητα.Τα τσόφλια από τα αμύγδαλα δημιουργούν λοφίσκους έξω από κάθε σπίτι.

Παραγγείλαμε ρακές, οι οποίες μας ήρθαν με το απαραίτητο συμπλήρωμα, τον μεζέ που περιλάμβανε ντόπιες ελιές, αγγουράκι και λίγο τυράκι. Δίπλα από το καφενείο βρίσκονταν δύο αδελφές και το εγγονάκι τους και όπως όλο το χωριό έτσι κι αυτές καθάριζαν τα μύγδαλα.

Πιάσαμε την κουβέντα. Ο μικρός λατρεύει τον παππού που ασχολείται με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Οι συγγενείς ούτε που να το ακούσουν να συνεχίσει την δουλειά του παππού, δηλαδή να ασχοληθεί με την κτηνοτροφία. Σκληρή δουλειά λένε αλλά και με λίγα πλέον έσοδα.....
Ομως, όχι, ο μικρός να ακολουθήσει άλλον τομέα, να μάθει γράμματα και να γίνει υπάλληλος κάπου.
Εμείς, λένε, όσο ζούμε αυτό θα εξακολουθήσουμε να κάνουμε αφού αυτό μάθαμε να κάνουμε σε όλη μας τη ζωή. Αλλωστε στα χρόνια μας δεν είχαμε άλλες επιλογές. Ομως το παιδί....

Ο πιτσιρικάς βέβαια έχει αντίθετη γνώμη, όποτε δεν έχει σχολείο τρέχει στην μάντρα του παππού και μυείται στα μυστικά της κτηνοτροφίας.
Λέει πως αγαπά τη δουλειά του και θα ήθελε να ασχοληθεί με αυτήν.Οι νέοι πάντως σήμερα εγκαταλείπουν τα γεωργικά και τα κτηνοτροφικά επαγγέλματα, γεγονός που πιστεύω θα αποτελέσει μάστιγα σε μερικά χρόνια αφού δεν γνωρίζω ποιοί τελικά θα καλλιεργούν τη γη για να παράγουν τρόφιμα - όση γη γλυτώσει δηλαδή από τον "πολιτισμό της μεζονέτας"-. Προτιμούν να εργάζονται στα τουριστικά επαγγέλματα αφού είναι πιο προσοδοφόρα και η περιοχή του Αγ. Νικολάου προσφέρει αρκετές ευκαιρίες λόγω των μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων που υπάρχουν στην περιοχή.

Οι κυριούλες απαντούσαν πρόθυμα σε κάθε μας ερώτηση μα συνάμα τα χέρια τους δεν σταματούσαν ούτε δευτερόλεπτο. Να σπας ένα-ένα τα αμύγδαλα με το σφυράκι είναι κουραστικό και θέλει πολλή υπομονή, μα όπως μας εξήγησαν με τα αυτοματοποιημένα μηχανήματα χάνεται πολύς καρπός και τα περιθώρια κέρδους από το προϊόν πολύ χαμηλά για να το πετούν.Μας πρόσφεραν απλόχερα αμύγδαλα για να συνοδέψουμε τη ρακή μας. Σιγά σιγά άρχισαν να μαζεύονται στο καφενείο οι ντόπιοι, τόχουν συνήθεια βλέπετε να κάνουν μια στάση στον καφενέ μετά από τις αγροτικές εργασίες τις οποίες ξεκινούν τα χαράματα.

Επειτα από την μικρή στάση πάνε να ξαποστάσουν στο σπίτι τους για να ξαναβγούν το απόγευμα. Ετσι συνηθίζουν εδώ και χρόνια. Ο καφενές άλλωστε αποτελεί ένα ζωντανό κύτταρο της κοινωνίας τους, αφού εκεί θα μάθουν τα νέα, εκεί θα συζητήσουν την επικαιρότητα, εκεί θα μάθουν τα νέα για τους συγχωριανούς τους, εκεί θα τοιχοκολληθούν ανακοινώσεις σχετικές με τη δουλειά τους. Και εκεί πάντα πρόθυμος ο καφετζής να τους προσφέρει απλόχερα ένα μεζέ που θα συνοδεύει το εθνικό τους ποτό, τη ρακή.

Οι κάτοικοι εδώ ασχολούνται με την κτηνοτροφία και την γεωργία. Στο χωριό κάθε χρόνο μετά τον δεκαπενταύγουστο γίνεται τα τελευταία χρόνια μια γιορτή η "γιορτή του εφτάζυμου". Το εφτάζυμο είναι ένα "ειδικό"λίγο "μαγικό" ψωμί που λίγες πια νοικοκυρές γνωρίζουν να το παρασκευάζουν. Μαγικό το αποκαλώ αφού φουσκώνει δίχως προσθήκη μαγιάς και συνδέεται με αλλόκοτες δοξασίες. Την ημέρα της "γιορτής του φτάζυμου" οι νοικοκυρές ετοιμάζουν τα ψωμιά που μοιράζονται στο κόσμο και ακολουθεί γλέντι με διαφορετικό θεματικό αφιέρωμα κάθε χρόνο. Εμαθα πως μία χρονιά έκαναν αναπαράσταση των εθίμων του γάμου στον Κρούστα και πως η εκδήλωση είχε μεγάλη επιτυχία. Ελπίζω του χρόνου να καταφέρω να βρίσκομαι εκεί την ημέρα που γίνεται η γιορτή.
(Για περισσότερες πληροφορίες για την παρασκευή αλλά και τις δοξασίες για το εφτάζυμο ψωμί δείτε εδώ)

Λίγο παρακάτω υπάρχει μία ταβερνούλα στην οποία ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει αυθεντικές γεύσεις της Κρητικής κουζίνας: Βραστή κατσίκα, Λαζάνια χειροποίητα, Μυζηθρόπιτες, Λαδόψωμο, Χορτοπιτάκια, Ντολμαδάκια, Ανθόγαλο, Στάκα, Ξυγαλο, Γλυκιά μυζήθρα, Χοχλιούς (σαλιγκάρια) και πλήθος άλλων εδεσμάτων.

Η ώρα όμως είχε περάσει και έπρεπε να επιστρέψουμε στο ξενοδοχείο μας. Οι άνθρωποι βλέποντας το ενδιαφέρον που δείξαμε για το εφτάζυμο ψωμί το οποίο δεν το βρίσκει κανείς στην Αθήνα, προθυμοποιήθηκαν να μας φτιάξουν και να μας προσφέρουν ένα καρβελάκι. Την άλλη ημέρα μας το έστειλαν εκεί που βρισκόμασταν.
Βλέπετε η Ελληνική φιλοξενία σε πείσμα των σκληρών καιρών που διανύουμε εξακολουθεί (ευτυχώς) να υπάρχει σε κάποιες επαρχίες.
Καθώς φεύγαμε, έστρεψα το βλέμμα στην πινακίδα που είναι τοποθετημένη στην έξοδο του χωριού. Το ίδιο ζευγάρι με τις παραδοσιακές φορεσιές μας ευχόταν καλό δρόμο ("Καλοστράθια").

Αν θέλουμε να πηγαίνουμε και να ξαναπηγαίνουμε κάθε χρόνο σε αυτό το άγνωστο για πολλούς μικρό χωριουδάκι της Κρήτης είναι:
Για
- Την ζεστασιά και τη φιλοξενία των ανθρώπων του
και
- Γιατί εκεί δοκιμάσαμε τα πιο νόστιμα αμύγδαλα που έχουμε φάει στη ζωή μας

Ευχηθήκαμε να είμαστε καλά τόσο εμείς όσο και οι φιλόξενοι κάτοικοι του Κρούστα για να ξανανταμώσουμε του χρόνου.

Γελοιογράφοντας την επικαιρότητα -ΚΛΕΙΣΤΟΝ ΛΟΓΩ ΠΛΑΦΟΝ....

Σκίτσο του Ηλία Μακρή

Κλειστά λέει πολλά πρατήρια βενζίνης στην Κρήτη λόγω πλαφόν.
Λοιπόν ας κλείσουμε και εμείς για μερικές ημέρες όχι λόγω πλαφόν αλλά λόγω διακοπών...
Τα κουβαδάκια μας τα πήραμε ? Το μπικινάκι? Το αντιηλιακό? Τα γυαλιά ηλίου?
......Φύγαμε......

Το πρόγραμμα λέει λίγο Ρέθυμνο......





Λίγο Χανιά........

Ισως λίγο Ηράκλειο......



Λίγο από Αγ. Νικόλαο



και ότι άλλο προκύψει δηλαδή στη πορεία......

Ομως αν και το blog θα παραμείνει κλειστό....
η Aisha θα σας δείξει στο παρακάτω βίντεο πως μπορείτε
να κρατήσετε τους κοιλιακούς σας σφιχτούς
και θα σας κρατήσει παρέα μέχρι να επιστρέψω.....

Ραντεβού τον Σεπτέμβρη.
Θα τα πούμε μετά τις 8.9.08
.....Καλά να περνάτε...

Οι Δροσουλίτες (Φραγκοκάστελλο) - Μύθος ή πραγματικότητα?

Φραγκοκάστελο - Καλοκαίρι 2007

Φωτό:Dyosmaraki

Ολοι οι πολιτισμοί και οι παραδόσεις των λαών βρίθουν από ιστορίες για εμφανίσεις μεμονωμένων στοιχειών, τεράτων και φαντασμάτων. Όμως η περίπτωση που θα δούμε σήμερα αφορά την εμφάνιση κάθε χρόνο γύρω στα τέλη του Μάη μιας ολόκληρης αρματωμένης στρατιάς (με τη μορφή ανθρώπινων σκιών) που αναδύονται μέσα από τα χαλάσματα ενός παλαιού και ερειπωμένου κάστρου.

ΜΥΘΟΣ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ?

Αφήνω να το κρίνετε εσείς.....

Σε μια απόμακρη γωνιά της Κρήτης ,στην περιοχή των Σφακίων, σε έναν τόπο που ο Θεός απλόχερα δώρισε στους κατοίκους όλες τις πέτρες της γης, βρίσκεται ένα μοναχικό και ερειπωμένο Ενετικό κάστρο, το Φραγκοκάστελλο (Castelfranco). Θαρρείς και στέκει εκεί φύλακας του κακοτράχαλου και ερημικού τοπίου από το 1371 τη χρονιά δηλαδή που ξεκίνησε να χτίζεται (το χτίσιμο ολοκληρώθηκε μετά από 3 χρόνια). Χτίστηκε από τους Ενετούς όχι μόνο για προστασία από τους κουρσάρους μα και από τις εξεγέρσεις των ντόπιων. Οταν οι ντόπιοι συνειδητοποίησαν τις προθέσεις των κατακτητών άρχισαν οι ταραχές, μάλιστα όπως λέγεται οι Σφακιανοί με πρωτοστάτες έξη αδέλφια,τους αδελφούς Πατσούς κάθε βράδυ γκρέμιζαν ό,τι έχτιζαν οι ξένοι κατακτητές την ημέρα. Από εκείνα τα χρόνια ακόμη το Φραγκοκάστελλο ταυτίστηκε στη συνείδηση των ντόπιων με τον ξένο κατακτητή.

Το 1828 το Φραγκοκάστελλο μετατράπηκε σε ορμητήριο των νέων κατακτητών που έλεγχαν εκείνη την εποχή το νησί της Κρήτης, των Τούρκων. Ετσι ενώ η Κρήτη βρισκόταν υπό Τουρκική κατοχή, οι ντόπιοι προσπάθησαν να αποτινάξουν τον Τουρκικό ζυγό προκειμένου να ενταχθεί το νησί στην υπόλοιπη Ελλάδα η οποία στο μεταξύ είχε απελευθερωθεί.

Ενας αγωνιστής, ο επωνομαζόμενος Χατζημιχάλης Νταλιάνης επέλεξε το Φραγκοκάστελλο για ορμητήριο στον αγώνα ενάντια στον κατακτητή θαρρείς και τον έλκυε το επερχόμενο θλιβερό τέλος. Το κάστρο ήταν ερειπωμένο και δεν παρείχε ούτε καν τον στοιχειώδη εξοπλισμό (4 κανόνια), αλλά και σαν τοποθεσία ήταν δύσβατη και δεν ήταν εύκολο να τους τροφοδοτήσει κανείς με προμήθειες για την διατροφή τους.

Ετσι μια μέρα του Μαγιού άρχισε η πολιορκία του Κάστρου από τους Τούρκους. Εκατοντάδες πολεμιστές αντιτάχθηκαν στην επίθεση των τουρκικών στρατευμάτων του Μουσταφά Μπέη. Οι Τούρκοι στρατιώτες πολιόρκησαν στενά το κάστρο και στη μάχη που κράτησε εφτά μέρες την 18 Μαίου του 1829 οι υπερασπιστές του συμπεριλαμβανομένου του αρχηγού τους Χατζημιχάλη Δαλιάνη, δεν άντεξαν στην πολιορκία και σκοτώθηκαν.

Ο θρύλος λέει πως τα σώματα των αγωνιστών έμειναν άθαφτα και πως σήμερα βρίσκονται κάτω από το χωματινο δάπεδο του κάστρου.

Η ιστορία όμως δεν τελείωσε εδώ........

«Μ’ ακόμα και το σήμερα στση 17 του Μάη,
Ούλο τ’ ασκέρη φαίνεται με τον Χατζημιχάλη.
Και πολεμούν στα σύννεφα κι ακούγονται οι μπαρμπάδες,
Φωναίς κι αλογοπεταλιαίς στον καστελλιού τση μπάνταις.
Ούλοι οι γι’ αλαφρόστρατοι θωρούν τση και τρομάζουν,
Μα κείνοι ο θεός σχωρέσει των κανένα δεν πειράζουν….»

Από τότε κάθε χρόνο κάποιο πρωινό γύρω στα τέλη του Μάη-πρώτες ημέρες του Ιούνη και μόνο για πολύ σύντομο χρόνο (μόλις λίγα λεπτά) εμφανίζονται τα χαράματα προτού να βγούν οι ακτίνες του ήλιου κάποιες σκιές που σύμφωνα με τον θρύλο είναι οι ψυχές των νεκρών της μάχης του Φραγκοκάστελλου.

Μια στρατιά, μια σειρά από ψιλόλιγνες φιγούρες αναδύονται σε ένα εγκαταλελειμμένο μοναστηράκι του Αγίου Χαραλάμπους και κατευθύνονται σαν ίσκιοι θαρρείς και πάνε σε παρέλαση προς το κάστρο όπου ξεψύχησαν, το Φραγκοκάστελλο. Εκείνη την ώρα ακούγεται ποδοβολητό αλόγων και η κλαγγή από τα μεταλλικά τους άρματα. Αφού κάνουν μια στάση στο Φραγκοκάστελλο κατόπιν κατευθύνονται προς την θάλασσα μέσα στην οποία χάνονται οι φιγούρες τους.......

Ονομάστηκαν Δροσουλίτες ίσως γιατί εμφανίζονται με την πρωινή πάχνη την ώρα π' αρχίζει να αχνοφέγγει.

.....Οι ψυχές των σκοτωμένων ανεβαίνουνε στο χώμα που ζήσανε και πεθάνανε, να ξαναδούνε τη θάλασσα και το φως, ν' ανασάνουνε την ευωδιά του θύμου και του φασκόμηλου που 'ρχονται από τη Μαδάρα, να νιώσουνε την αυγινή δροσιά και να θυμηθούνε τις ομορφιές της γης και την αιματερή θυσία τους. Κι οι ζωντανοί «θωρούσι και τρομάσου» με την παρουσία μέσα στο χώρο της καθημερινής ζωής τους τούτης της αυλής συνοδείας, που 'ρχεται από τον άγνωστο μεταθανάτιο κόσμο, σαν να επιβεβαιώνει την ύπαρξη του. Άνθρωποι και υπερφυσικοί ίσκοι βαδίζουνε πάνω στα ίδια χώματα απόλυτα φιλιωμένοι....
(Λόγια παρμένα από το βιβλίο "Θρύλοι και Παραδόσεις")

Κανείς δεν ξέρει ποιοί είναι αυτοί οι μυστηριώδεις επισκέπτες και γιατί έρχονται και ξανάρχονται κάθε χρόνο…..κανείς δεν μπορεί να πεί μετά βεβαιότητας…..ούτε ακόμη και οι ίδιοι επιστήμονες που προσπάθησαν να ερμηνεύσουν αυτό το φαινόμενο………

Εγώ δεν ξέρω να σας πω αν οι Δροσουλίτες αποτελούν αποκυήματα της φαντασίας των ντόπιων ή αν αποτελούν μια πραγματικότητα. Πάντως όταν κάποτε συνάντησα έναν Σφακιανό γέροντα μου έλεγε πως τόσο εκείνος όσο και άλλοι συγχωριανοί του έχουν δει με τα ίδια τους τα μάτια τους Δροσουλίτες.

Η (βελτιωμένη) αυτή ανάρτηση και το βίντεο είχαν δημοσιευτεί στο πρώτο μου blog (elmamelenia) στο Yahoo, τον Μάη της περσυνής χρονιάς.

"Σώστε το Κρητικό τοπίο" - Κάβο Σίδερο Σητεία Κρήτης

Σε αυτόν τον τόπο πιστεύω πως επικρατεί η λογική του παραλόγου. Διανύουμε μια περίοδο κατά την οποία τα ΜΜΕ και οι πολιτικοί κάνουν έκκληση για ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με το πρόβλημα της λειψυδρίας του τόπου μας με παράλληλη αύξηση της τιμής του κυβικού στους λογαριασμούς που θα λάβουν χιλιάδες νοικοκυριά. Αναρωτιέμαι λοιπόν πως είναι δυνατόν την ίδια στιγμή να σχεδιάζεται η δημιουργία γιγαντιαίων ξενοδοχειακών μονάδων σε περιοχές που μαστίζονται από το φαινόμενο της λειψυδρίας όπως η περιοχή της Σητείας της Κρήτης και μάλιστα σε περιοχή που έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα Natura 2000 και θεωρείται Ζώνη ειδικής προστασίας!!!!!

Στο Νομό Λασιθίου, σε έκταση του Ιδρύματος «Παναγιά η Ακρωτηριανή» της Μονής Τοπλού έχει προγραμματισθεί από εταιρεία Βρετανικών συμφερόντων, ένα έργο υποτιθέμενης τουριστικής ανάπτυξης.

Το εν λόγω έργο αναπτύσσεται σε μια έκταση 26.000 στρεμμάτων στο Κάβο Σίδερο, η οποία αποτελεί τμήμα του Ευρωπαϊκού Δικτύου NATURA 2000, ενώ το μεγαλύτερο τμήμα της έχει χαρακτηρισθεί ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας σύμφωνα με την Οδηγία 79/409/ΕΟΚ.

Η ενδεχόμενη πραγματοποίηση της επένδυσης θα προκαλέσει μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές, χωροταξικές και κοινωνικές επιπτώσεις στην ευρύτερη περιοχή.

Η κατασκευή πέντε τουριστικών χωριών και πολυτελών ξενοδοχείων, συνολικής δυναμικότητας 7000 κλινών, σε συνδυασμό με την κατασκευή τριών γηπέδων γκολφ (που ως γνωστόν για τη συντήρηση του γρασιδιού απαιτούνται τεράστιες ποσότητες νερού), ξεπερνούν κατά πολύ τη φέρουσα ικανότητα μιας από τις περιοχές της χώρας μας η οποία όπως προαναφέραμε πλήττεται έντονα από το πρόβλημα της λειψυδρίας.

Με το σύνθημα «Σώστε το Κρητικό Τοπίο» πλήθος Ελλήνων και ξένων υποστηρίζουν την εκστρατεία συλλογής υπογραφών εναντίον της δημιουργίας αυτών των τεραστίων τουριστικών εγκαταστάσεων και γηπέδων γκολφ στο ανατολικότερο ακρωτήριο της Κρήτης, το Κάβο Σίδερο.

Στόχος της εκστρατείας είναι η ματαίωση των σχεδίων με τα οποία προωθείται η χρήση 26000 στρεμμάτων τα οποία παραχωρούνται από τη Μονή Τοπλού για 40 χρόνια με δυνατότητα ανανέωσης της χρήσης για άλλα 40 χρόνια με βέβαια καταστροφικά αποτελέσματα για το φυσικό περιβάλλον και με αμφίβολα ωφέλη από την εισροή ορδών τουριστών στην περιοχή χωρίς να λαμβάνεται υπ' όψιν η φέρουσα ικανότητα του τόπου και η ήπια και αειφόρος ανάπτυξή του.

Να σημειώσουμε πως στην εν λόγω περιοχή βρίσκεται το μοναδικό φοινικόδασος της Ευρώπης το Βάι, ενώ παραμένει άγνωστος ο αρχαιολογικός πλούτος που βρίσκεται «θαμμένος» στην περιοχή αφού οι ανασκαφές δεν έχουν ολοκληρωθεί.
Η πρωτοβουλία της έκκλησης για τη συλλογή υπογραφών, που κυκλοφορεί μέσω του διαδικτύου

ο Μινωικός οικισμός Ίτανος

http://www.thepetitionsite.com/1/Save-the-Cretan-landscape,

ανήκει στην Αμερικανίδα αρχαιολόγο περιβάλλοντος Jennifer Moody, (ερευνήτρια στο Τμήμα Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Τέξας), και στον Άγγλο ιστορικό οικολόγο Oliver Rackman, (τιμώμενο καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ). Προορίζεται να σταλούν στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό, τον Οικουμενικό Πατριάρχη, τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος, τον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης, Υπουργούς, πολιτικά κόμματα, βουλευτές, ξένες πρεσβείες καθώς και σε πολιτικές και άλλες προσωπικότητες στο εξωτερικό.

Τριακόσιοι περίπου πολίτες και οργανώσεις από την περιοχή και την υπόλοιπη Κρήτη έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της περιβαλλοντικής μελέτης.

Η προσφυγή θα συζητηθεί στις 9 Μαΐου.

Αν είναι να καταστρέψετε ένα τόπο, ας το κάνετε για κάποιο σοβαρό λόγο,

όχι απλά για να παίξετε γκολφ

Μας λέει το μήνυμα διαμαρτυρίας που έρχεται από το blog e-epiloges όπου μπορεί κανείς να βρεί πλούσιες πληροφορίες για το θέμα.

Διαδώστε το....

Πηγή : whispering planet

Σαββατοκύριακο.....

Παλαιόχωρα Κρήτης - Καλοκαίρι 2007

Αντε εμείς να πηγαίνουμε τώρα.....

Καλό Σαββατοκύριακο

Το εικονοστάσι......

Καλοκαίρι του 2003 σε μια από τις καλοκαιρινές περιπλανήσεις.
Βρίσκομαι στην Κρήτη στον δρόμο προς τις Μηλιές ένα πρωτότυπο χωριουδάκι για το οποίο θα αναφερθώ κάποια στιγμή γιατί αξίζει τον κόπο. Οι περιπλανήσεις μου συνήθως αφορούν ξεχασμένα μικρά χωριουδάκια που βρίσκονται μακριά από τα τουριστικά κέντρα . Σε αυτές τις εξερευνήσεις θυμήθηκα πως πολλές φορές έκανα στάση για να θαυμάσω κάποια περιφρονημένα μικρά κτίσματα, μικρούς "ναούς-προσκυνητάρια" που στολίζουν κάθε δρομάκι και μονοπάτι της ελληνικής υπαίθρου :

ΤΑ ΕΙΚΟΝΟΣΤΑΣΙΑ

Στα μάτια μου φάνταζαν (από τις αφηγήσεις των γερόντων) ως εκπλήρωση τάματος που προήλθαν από οράματα Αγίων αλλά μπερδεύονταν μαζί με φόβους για δαίμονες σε τρίστρατα από αρχαίες λαϊκές δοξασίες και ξορκισμούς.

Φορείς του πολυσύνθετου χαρακτήρα της λαϊκής θρησκείας στην ελληνική ύπαιθρο, είναι λυπηρό που ποτέ δεν αποτέλεσαν αντικείμενο ξεχωριστής μελέτης από τους μελετητές της λαϊκής μας παράδοσης.

Πολλές φορές σαν ταξίδευα νύχτα σε άγνωστες ερημικές τοποθεσίες, και πίστευα πως είχα χάσει τον δρόμο ή άμα ταξίδευα κάτω από δύσκολες καιρικές συνθήκες (με πάγους ή δυνατή βροχή) ένοιωθα μια παρηγοριά σαν έβλεπα να τρεμοφέγγει ένα καντηλάκι, ένοιωθα την φλόγα σαν μια παρουσία, σαν μια σημαδούρα που μου έλεγε "ναι αυτό ειναι το τάδε μονοπάτι". Γιατί έτσι λειτουργούσαν τα εικονοστάσια στο παρελθόν σαν σημάδια μονοπατιών για τους βοσκούς αλλά και τους περαστικούς στην προ - κινητού εποχή. Στις μέρες μας οι ορειβατικοί σύλλογοι σημαδεύουν με διαφορετικά σημάδια τα μονοπάτια.

Συνειδητοποιώ πως κατά τη διάρκεια των αναζητήσεων αυτών των απόμακρων χωριών, πολλές φορές κοντοστάθηκα σε κάποιο εικονοστάσι που για κάποιον λόγο τράβηξε την προσοχή μου.

Αλλοτε μπορεί να με τράβηξε η πρωτότυπη εξωτερική τους εμφάνιση, άλλοτε η τοποθεσία στην οποία είναι χτισμένα, άλλοτε θύμιζε κάποιον θρύλο και δοξασία από αυτούς που άκουσα κατά καιρούς από τα χείλη γερόντων....

Τις περισσότερες φορές με τράβαγε η περιέργεια να μάθω για ποιόν λόγο είχε φτιαχτεί το εικονοστάσι . Είναι γνωστό πως πολλά από αυτά φτιάχτηκαν για να μνημονεύσουν την ημέρα κατά την οποία ένας άγνωστος σε μας άνθρωπος έχασε τη ζωή του στο συγκεκριμένο σημείο.

Μα μου φαίνεται πως η σκέψη μου "ξεστράτισε".......Συγχωρέστε με! Συνεχίζω....Καλοκαίρι, οδηγώ σε έναν δρόμο που δεν γνωρίζω με προορισμό το χωριό Μηλιές.

Η ματιά μου πέφτει σε ένα εικονοστάσι...

Εικονοστάσι - Στο δρόμο προς τις Μηλιές

Καλοκαίρι 2003 - Κρήτη

Κοντοστέκομαι....Κατεβαίνω από το αυτοκίνητο και πλησιάζω στο τζαμάκι όπου διακρίνεται μια κορνίζα με μια φωτογραφία.

Διαβάζω :

"Διαβάτη συ που περπατάς
και τούτη δω τη γη πατάς
μη τη πατάς
χωρίς να αναστενάξεις..."

Από κάτω η φωτογραφία του παλλικαριού
και παρακάτω συνεχίζουν οι γραμμές με λέξεις ...

"Εδώ στις 27 Ιουλίου 1986
άφησε την τελευταία του πνοή
μόνος και αβοήθητος
ο Νικόλαος Γεωργίου Κυριακαντωνάκης ετών 21"

Δίπλα από την φωτογραφία τα απαραίτητα σύνεργα σε κάθε εικονοστάσι : το καντηλάκι, το λιβανιστήρι και τα καρβουνάκια με τα φυτιλάκια. Το καντηλάκι είναι σβηστό,μπροστά ένα γυάλινο δοχείο με πλαστικά λουλούδια...το ίδιο και πάνω.... Λίγο πιο κεί διακρίνω μια πλάκα χαραγμένη και διαβάζω ......

Στη μνήμη μου έρχονται οι στίχοι από το γνωστό ποίημα........

ΕΝ ΤΩ ΜΗΝΙ ΑΘΥΡ

Με δυσκολία διαβάζω στην πέτρα την αρχαία.
"Κύριε Ιησού Χριστέ". Ενα "Ψυχήν¨διακρίνω.
Εν τω μη[νί] Αθύρ" "Ο Λεύκιο[ς] ε[κοιμ]ήθη
Στη μνεία της ηλικίας "Εβί[ωσ]εν ετών"....
το Κάπα Ζήτα δείχνει που νέος εκοιμήθη.
Μες στα φθαρμένα βλέπω "Αυτό[ν]....Αλεξανδρέα".
Μετά έχει τρείς γραμμές πολύ ακρωτηριασμένες
μα κάτι λέξεις βγάζω - σαν "δάκρυα ημών" "οδύνην",
κατόπιν πάλι δάκρυα και ημίν τοις φίλοις πένθος"
Με φαίνεται που ο Λεύκιος μεγάλως θ' αγαπήθη.

(Καβάφης, 1917)

Ασυναίσθητα ανάβω το καντηλάκι που ήταν σβησμένο.

Πόσες ομοιότητες ....
Ο Νικόλας και ο Λεύκιος ήταν και οι δύο νεαρής ηλικίας (ο Νικόλας 21 και ο Λεύκιος ΚΖ=27). Και για τους δυό υπάρχει μια ανάμνηση, μια πλάκα, ένα εικονοστάσι....

Αδηλες μνήμες για να θυμίζουν στους περαστικούς διαβάτες την υλική υπόσταση των δύο νεαρών.

Θύμηση, μνήμη όπως θέλει ας την πει κανείς...... Οχι από τον Νικόλα ούτε από τον Λεύκιο αλλά από κάποιους άλλους ανώνυμους από τους οποίους οι δύο νεαροί καθώς φαίνεται "μεγάλως θ'αγαπήθησαν".

Τα χαραγμένα λόγια στην πλάκα την αρχαία, στο εικονοστάσι δηλώνουν την αγάπη, τη θλίψη αλλά και την υπόσχεση πως όσα χρόνια κι αν περάσουν δεν θα ξεχαστούν

"δεν έχει ώρα να μη σε θυμηθώ...."

Στην περίπτωση του Νικόλα ο περαστικός διαβάτης καλείται να συμμετάσχει σε αυτή τη θλίψη, το πένθος γιατί όπως μας πληροφορεί το μικρό σημείωμα της φωτογραφίας, ο Νικόλας άφησε την τελευταία πνοή του "μόνος κι αβοήθητος"

Μπήκα στο αυτοκίνητο και έφυγα για να συνεχίσω το ταξίδι μου....

Την επομένη, ανέτειλε μια καινούργια ημέρα, γεμάτη με νέες περιπλανήσεις σε νέα ανεξερεύνητα μέρη....Ετσι είναι πλασμένη αυτή η ζωή με λίγο από χθές, λίγο από σήμερα , λίγο από αύριο, λίγο από μέλλον.

Περπατώντας βλέπω κάτι χαλάσματα. Ασυναίσθητα αρχίζω να ονειροπολώ: Προσπαθώ να μαντέψω ποιοί να κατοικούσαν εκεί μέσα? πότε να έζησαν?

Το βλέμμα μου αρχίζει να ψάχνει κάποια επιγραφή κάτι που να μιλάει για αυτό το κτίσμα και τους ανθρώπους που κατοικούσαν εκεί μέσα......

Μάταια...Μοναχά χαλάσματα!

Πάνω από τα χαλάσματα ένα παράθυρο, έχει λίγη σκιά. Πλησιάζω και κάθομαι στο περβάζι του παραθύρου. Προσπαθώ να δω ό,τι μπορώ μέσα από αυτό...

Το παράθυρο κοιτά στη θάλασσα...

Dyosmaraki - Συλλογισμός

Σπιναλόγκα - Κρήτη - Καλοκαίρι 2003

Θυμάμαι....σκέφτομαι.....προβληματίζομαι...

Χαλάσματα, Ανθρώπινες υπάρξεις, Αρχαίες πέτρες....

Εικονοστάσια που μας προσφέρουν θύμησες καταλοίπων του παρελθόντος, ανθρώπων που δεν γνωρίσαμε οι ίδιοι . Τι κι αν εμείς δεν τους γνωρίσαμε? Τι κι αν ίσως δεν κοντοσταθεί κανείς ξανά μπροστά στις θύμησες?

Εκείνοι είναι βέβαιο πως υπήρξαν, έζησαν,μεγάλωσαν,αγάπησαν και αγαπήθηκαν....

Γνώριμοι μοναχά σε αυτούς που τους αγάπησαν.

Νοιώθω τυχερή! Μια αρχαία σπασμένη επιγραφή στον δρόμο του ποιητή, και ένα εικονοστάσι στον δικό μου δρόμο φανέρωσαν πως κάποτε υπήρξαν δύο νέοι που τους λέγανε τον έναν Λεύκιο και τον άλλον Νικόλα ....

Θα έμεναν στη λήθη....

"Εν τω μηνί Γαμηλιώνι*"

(*Σύμφωνα με το σημερινό ημερολόγιο ο μήνας Γαμηλιών τοποθετούνταν από τα μέσα Ιανουαρίου έως τα μέσα Φεβρουαρίου ενώ ο Αθύρ τοποθετούνταν κατά τον Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο).

Σαν βγείς στον πηγαιμό για τους αρχαιολογικούς χώρους......(Περίπτωση 1)

Τις τελευταίες ημέρες χάρηκα που τα ΜΜΕ αποφάσισαν να ασχοληθούν με κάποιες ξεχασμένες λέξεις που συνήθως τις θυμόμαστε όποτε έχουμε καμιά εθνική επέτειο, ή επικαλούμαστε το ένδοξο παρελθόν μας για να καλύψουμε τις αδυναμίες του παρόντος μας,ή ακόμη όταν πρόκειται να εισπράξουμε τίποτα επιδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αυτές οι λέξεις είναι "πολιτισμός", "αρχαιολογικοί χώροι", "αρχαιολόγοι", "χαρακτηρισμοί", "αποχαρακτηρισμοί" κλπ κλπ και συμπτωματικά είναι από τις λέξεις που αγαπώ ιδιαίτερα.

Σήμερα λοιπόν λέω να ασχοληθούμε με την λέξη : "Αρχαιολογικός χώρος".....Καλέ μη φεύγετε, δεν θα κάνουμε ετυμολογική ανάλυση......

Θυμήθηκα λοιπόν μια από τις ημέρες κατά την διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών όταν αποφάσισα να εξερευνήσω τους αρχαιολογικούς χώρους της πατρίδας μας. Μετά από πολλές περιπλανήσεις, και αφού κληρονομήσαμε κάμποσα εγκαύματα τριγυρνώντας μέσα στο καταμεσήμερο, εκείνη την ημέρα έπεισα τον κατά τα άλλα αξιολύπητο,εξαντλημένο από τη ζέστη συνοδό μου να αναζητήσουμε έναν αρχαιολογικό χώρο που σύμφωνα με έναν τουριστικό οδηγό βρισκόταν στον δρόμο προς την Ιεράπετρα στην Κρήτη........Ο συνοδός μου μη έχοντας πολύ θερμή σχέση με τις αρχαίες πετρούλες μετά από πολλά παρακάλια προθυμοποιήθηκε να αναλάβει χρέη οδηγού και ξεκινήσαμε για τον δρόμο προς την Ιεράπετρα. Δεν ξέρω αν συμβαίνει και σε σας πάντως σε κάτι τέτοιες στιγμές είναι που στο μυαλό μου αρχίζουν και χοροπηδούν στίχοι αγαπημένων ποιημάτων :

- Οδηγός/Συνοδός (με φωνή που δείχνει ανυπομονησία): Ακόμα να φτάσουμε????

"Σαν βγεις στον πηγαιμό για να βρείς αρχαιολογικούς χώρους,

να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος σου......."

Ταξιδεύοντας στην Κρήτη

Καλοκαίρι 2007 - Φωτό : dyosmaraki

......"Γεμάτος περιπέτειες".....

- Δυοσμαράκι : Ααααα...Κοίτα .....Επί τέλους ....βρήκαμε την πινακίδα......Τι γράφει ?

<= Πινακίδα 1: Βασιλική - Μινωικός οικισμός

- Συνοδός (με πιο βροντερή φωνή): την βρήκαμε αλλά για δες κατά που δείχνει????

<=Πινακίδα 2 : Αρχαιολογικός χώρος

Κρήτη-Στον δρόμο προς την Ιεράπετρα

Καλοκαίρι 2007 - Φωτό : dyosmaraki

......"Τον θυμωμένο Ποσειδώνα μην φοβάσαι".....

- Συνοδός/Οδηγός (αναψοκοκκινισμένος από την ζέστη): "Καλά μπορείς να μου πεις τι ήρθαμε να κάνουμε σ' αυτήν την ερημιά μέσα στο λιοπύρι? Εδώ μόνο πινακίδες έχει, δεν φαίνεται να υπάρχει κανένας αρχαιολογικός χώρος...."

....."Πάντα στο νού σου νάχεις τους αρχαιολογικούς χώρους"......

- Δυοσμαράκι (με μελιστάλαχτη φωνή): "Καλέ πως κάνεις έτσι ? Να! Αφού έχει δεύτερη πινακίδα που δείχνει => Αρχαιολογικός χώρος. Επί τέλους, τελείωσε η ταλαιπωρία μας, το βρήκαμε!!!!! Ας σταματήσουμε το αυτοκίνητο και ας πάρουμε το μονοπάτι...."

Κρήτη - Στον δρόμο προς την Ιεράπετρα

Καλοκαίρι 2007 - Φωτό : dyosmaraki

Και σταματήσαμε το αυτοκίνητο και πλησιάσαμε στο μονοπάτι.....Ενα μονοπάτι που όπως βλεπετε στην φωτογραφία ήταν δύσβατο από τα ξερά χόρτα (γύρευε πόσο καιρό είχε να καθαριστεί). Και νάτανε μόνο αυτό.....μπροστά μας απλωνόταν μία συλλογή από κατάμαυρα ποτιστικά λάστιχα (ξέρετε αυτά που χρησιμοποιούν για τα θερμοκήπια- στην περιοχή της Ιεράπετρας βρισκόμασταν άλλωστε). Μάλλον αυτό είναι που ονομάζουμε "νεωτερικότητα" και προσαρμογή του αρχαίου μας παρελθόντος στο σήμερα. Πάντως αυτός ο ανορθόδοξος συνδυασμός κάθε άλλο παρά έμοιαζε σε αυτό που αποκαλούμε "αρχαιολογική συλλογή"......

- Οδηγός/Συνοδός (λίγο πριν την έκρηξη): Λοιπόν τι έχεις να πείς?????

- Δυοσμαράκι (με ψυχραιμία): Χμμμμμ!!!! Λέω να αναβάλλουμε την επίσκεψη για άλλη φορά...Αλλωστε όπως λέει και ο ποιητής......

"Κι αν πτωχικούς τους βρείς, οι αρχαιολογικοί χώροι δεν σε γέλασαν, έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα, ήδη θα το κατάλαβες τι σημαίνει στις μέρες μας Αρχαιολογικός χώρος"