Παράγει πολιτισμό ο Ελληνας της νέας εποχής?

Στο προηγούμενο post σε κάποιο σχόλιο γράφτηκε πως το blog μου μυρίζει πατριδογνωσία. Για να πω την αλήθεια αυτή τη λέξη είχα να την ακούσω από τα μαθητικά μου χρόνια. Ετσι θυμήθηκα την στήλη ενός περιοδικού με τίτλο "πατριδογνωσία", όπου ένα από τα θέματα που πραγματευόταν ήταν: ο πολιτισμός και ο Ελληνας της νέας εποχής.

Στον τελευταίο κατακλυσμό "πολιτιστικών ατασθαλιών", αντί για σταγόνες βροχής καθημερινά βρέχει νέες αποκαλύψεις για ερωτικά σκάνδαλα,μπαράζ αυτοκτονιών όπου πρωταγωνιστούν Υπουργοί, 35χρονες γυναίκες, 53χρονοι άνδρες κλπ κλπ. Ολες αυτές οι "ρόζ" εικόνες χοροπηδούν καθημερινά στους δέκτες μας και εισβάλλουν στα σπιτικά μας χοροπηδώντας όπως ακριβώς χοροπηδούν τα καλλικαντζαράκια. Το νέο "εθνικό" θέμα (νάτανε το μόνο????) φαίνεται να έχει πάρει το δρόμο της Δικαιοσύνης.

Εγώ όμως δεν επιθυμώ να σταθώ στις "ρόζ" εικόνες αλλά σε μια λεξούλα που δίχως να φταίει η ίδια, την στριμώξανε. Μάλιστα έτσι όπως πάει φοβάμαι πως η ίδια δεν θα γλυτώσει τις "ροζ" πιτσιλιές και τον διασυρμό (έχετε ακούσει που λένε πως μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά? Αυτή λοιπόν η ταλαιπωρημένη λεξούλα για την οποία νοιάζομαι τόσο πολύ είναι :

" Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ"

Με δεδομένο το γεγονός πως η έννοια του πολιτισμού πολλές φορές συνδέεται με συγκεκριμένα πρότυπα συμπεριφοράς (π.χ. λέμε "αυτός είναι πολιτισμένος" όταν η συμπεριφορά του είναι κόσμια), αναρωτιόμουν εάν μπορούμε να ισχυριστούμε πως ο σύγχρονος Ελληνας παράγει πολιτισμό. Αμέσως συμπέρανα πως ο σύγχρονος Ελληνας ΔΕΝ μπορεί να παράγει πολιτισμό με τέτοιου είδους γεγονότα και συμπεριφορές.

Η επόμενη σκέψη που δεν άργησε να ακολουθήσει είναι πως όταν λέμε "ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ" σαφώς δεν εννοούμε μόνο υιοθέτηση προτύπων συμπεριφοράς, αλλά πολύ περισσότερες καταστάσεις.

Από περιέργεια αναζήτησα κάποιες απαντήσεις γνώριμων προσώπων που είχαν δημοσιευτεί στην στήλη "Πατριδογνωσία" του περιοδικού "Κ" της Καθημερινής και είχα φυλάξει, προτού ξεσπάσουν τα τελευταία σκάνδαλα. Οι απαντήσεις έρχονταν να καλύψουν το ερώτημα της κ. Αννας Γριμάνη "εάν παράγει πολιτισμό ο Ελληνας της νέας εποχής" . Τις βρήκα ενδιαφέρουσες και έτσι σκέφτηκα να τις μοιραστώ μαζί σας :

Αγγελος Δεληβοριάς,Διευθυντής Μουσείου Μπενάκη

Ο Ελληνας της "νέας εποχής" εξακολουθεί να παράγει πολιτισμό, εφ΄όσον βέβαια με την λέξη πολιτισμός εννοούμε συνολικά τις διάφορες εκφάνσεις του πνεύματος και της τέχνης,της επιστημονικής περιέργειας,του ερευνητικού στοχασμού και του γόνιμου προβληματισμού γενικότερα.

Βασίλης Αλεξάκης, συγγραφέας,ζει μόνιμα στο Παρίσι

Παράγει πολιτισμό στους τομείς που έχει μια παράδοση, όπως είναι το θέατρο, η μουσική και η ποίηση. Οταν την ακολουθεί τυφλά καταλήγει σε υποπροϊόντα και δεισιδαιμονίες. Το κύριο πρόβλημα του Νεοέλληνα είναι η έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό του.

Σάββας Δημόπουλος,Καθηγητής στο Τμήμα Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Στάνφορντ)

Ο Ελληνας παράγει πολιτισμό, παρά το μικρό μέγεθος της χώρας μας. Θα κατορθώναμε όμως περισσότερα εάν λειτουργούσαμε πιο ομαδικά.

Αλέκος Φασιανός,Ζωγράφος

Τρία πράγματα συμβαίνουν στην Ελλάδα:

α) Να μιμείται ο Ελληνας το παρελθόν, οπότε δεν κάνει τίποτα, δεν δημιουργεί μια νέα παράδοση

β) Να μιμείται ό,τι γίνεται έξω λέγοντας "είμαι παγκόσμιος", οπότε πάλι δεν παράγει πολιτισμό

γ) Πράγματι να δημιουργεί ένα κράμα πολιτισμού, μια καινούργια ελληνικότητα, όπως κάνουν οι λίγοι, παίρνοντας μάθημα από το παρελθόν και στοιχεία από όσα συμβαίνουν σήμερα. Σημασία έχει ο τρόπος, ο δικός σου τρόπος.....Εάν είσαι Ελληνας και εκφράσεις με τον δικό σου τρόπο την ελληνικότητα, τότε ζεις στον σύγχρονο κόσμο.

Αλέξανδρος Μυράτ,μόνιμος μαέστρος της Καμεράτας, ορχήστρας των Φίλων της Μουσικής

Το καλύτερο και το χειρότερο συνυπάρχουν σήμερα. Σαφέστατα παράγει πολιτισμό. Το ερώτημα είναι ποιόν ? Του Δούναβη, του Ρήνου, του Σηκουάνα ή του Κηφισού???

Δημήτρης Νόλλας, συγγραφέας

Εκείνοι που δεν παραμένουν κολλημένοι στις αθλιότητες του διπλανού τους, εκείνοι που δεν δικάζουν, παρά πρώτα και πάνω από όλα τον εαυτό τους, οι ικανοί για τα μεγάλα, ναι, παράγουν πολιτισμό. Είναι εκείνοι που δύνανται, κατά τον Εμπερίκον, "να εκτοξεύουν σπέρμα διεισδύοντες". Το ηλεκτρονικό σκυλολόϊ τους κρύβει, όταν δεν τους κατατρέχει.

Γιώργος Μπίζος,(ιδρυτικό μέλος του εθνικού Συμβουλίου Νομικών για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Νότιο Αφρική.Ηταν δικηγόρος του Νέλσον Μαντέλλα)

Οι περισσότεροι Έλληνες, και κυρίως στο εξωτερικό, παράγουν πολιτισμό με πυξίδα τον ελληνικό πολιτισμό και επιμένουν τα δικά τους παιδιά να μάθουν να κάνουν το ίδιο. Δεν παραμένουν κήρυκες περασμένων μεγαλείων, όπως συμβαίνει με μερικούς....Οσο για τον ελλαδικό χώρο, πιστεύω ότι οι Ελληνες παράγουν πολιτισμό, είτε ως πολίτες είτε ως κυβερνήσεις ή πολιτικές παρατάξεις".

Χρήστος Γιανναράς,(ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας Παντείου Πανεπιστημίου)

Ο Ελληνας, αγράμματος, σκλάβος, πεινασμένος παρήγε πολιτισμό. Τότε με τα λόγια του Ελύτη, "όπου το παραμικρό κεντητό πουκάμισο, το πιο φτηνό βαρκάκι, το πιο ταπεινό εκκλησάκι, το τέμπλο, το κιούπι, το χράμι, όλα τους αποπνέανε μιαν αρχοντιά κατά τι ανώτερη των Λουδοβίκων".

Ο Ελληνας έπαψε να παράγει πολιτισμό με την ίδρυση του σύγχρονου ελλαδικού κρατιδίου. Το κρατίδιο οργανώθηκε να είναι μεταπρατικό, να πιθηκίζει ο Ελληνας αλλότριες κοινωνίες με άλλους ιστορικούς εθισμούς, άλλες ανάγκες. Πέρασαν δύο αιώνες κι ακόμα ο Ελληνισμός μόνο μιμέιται, τρέχει ανέλπιδα πίσω από γυαλιστερές χάντρε και καθρεφτάκια. Δίχως ταυτότητα, δίχως κάτι δικό του να κομίζει (ή έστω να διαχειριστεί) που να ενδιαφέρει πανανθρώπινα.

Θανάσης Βαλτινός,(συγγραφέας)

Να αρχίσω από το φαϊ? Δύσκολα τρώει πια κανείς ένα καλό πιάτο φαϊ. Ενα καλό λαδερό ας πούμε. τρυφερά φασολάκια ή αγκαθωτές αγκινάρες. Κοντεύουμε να πνιγούμε στις παχυλές "μπεσαμέλ" ή σάλτσες "σος". Αναρωτιέμαι αν υπάρχουν ακόμα γυναίκες που ξέρουν να φτιάξουν αυτό το υπέροχο γλυκό καρυδάκι. Ακόμα δυσκολότερα μπορεί να βρεθεί κανείς σε ένα χώρο ανεκτής κοινής διασκέδασης. Δεν μιλάω για την μεταρσίωση ή για την ευφορία που σου δίνει η αίσθηση ότι είσαι μέρος ενός όλου. "Κάποτε τραγουδάγαμε", συνήθιζε να λέει ένας αδελφός του πατέρα μου. "Στη δουλειά,στο ταξίδι. Τώρα ακούμε μόνο. Από τότε που βγήκε το ραδιόφωνο ακούμε μόνο." Και δεν είχε προλάβει την τηλεόραση.

Δαμιανός Σακάς,(καθηγητής Νευροχειρουργικής του Πανεπιστημίου Αθηνών)

Κάποιοι παράγουν πολιτισμό και άλλοι μένουν κολλημένοι στη ρητορική ελληνικότητα. Οι χειρότεροι όμως είναι εκείνοι που παράγουν κάτι βαθύτατα ανθελληνικό, όπως άσχημα οικοδομήματα που στιγματίζουν το ελληνικό τοπίο.

Σταμάτιος Κριμιζής,(επίτιμος διευθυντής Διαστημικών Προγραμμάτων της NASA στο Πανεπιστήμιο John Hopkins)

Εχουμε αξιόλογους ανθρώπους που ατομικά παράγουν πολιτισμό, ειδικά στην αλλοδαπή, αλλά η ελληνική κοινωνία φαίνεται να είναι ικανοποιημένη με την κατανάλωση και την ακλοπέραση, δεν δείχνει να προβληματίζεται για το μέλλον και την ταυτότητά της.

Θοδωρής Καλλιφατίδης,(συγγραφέας,μένει μόνιμα στη Σουηδία)

Σίγουρα παράγουν οι Ελληνες πολιτισμό. Τι άλλο έκανε ο Σεφέρης, ο Ρίτσος, ο Ελύτης, ο Θεοδωράκης, ο Χατζιδάκις και άλλοι νεότεροι? Προσωπικά θεωρώ τον Μάνο Ελευθερίου έναν από τους μεγάλους ποιητές του καιρού μας, έναν ποιητή που με ανεπανάληπτη λιτότητα και ομορφιά εκφράζει τους καϋμούς της γενιάς μου.

Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο είναι ο αριθμός των διαφορετικών απαντήσεων που δόθηκαν ως απάντηση σε μία και μοναδική ερώτηση αλλά και το διαφορετικό πρίσμα από το οποίο βλέπει κανείς την έννοια του πολιτισμού.

Αλήθεια εσείς πιστεύετε πως ο Ελληνας της νέας εποχής παράγει πολιτισμό?

Σαν βγείς στον πηγαιμό για τους αρχαιολογικούς χώρους......(Περίπτωση 1)

Τις τελευταίες ημέρες χάρηκα που τα ΜΜΕ αποφάσισαν να ασχοληθούν με κάποιες ξεχασμένες λέξεις που συνήθως τις θυμόμαστε όποτε έχουμε καμιά εθνική επέτειο, ή επικαλούμαστε το ένδοξο παρελθόν μας για να καλύψουμε τις αδυναμίες του παρόντος μας,ή ακόμη όταν πρόκειται να εισπράξουμε τίποτα επιδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αυτές οι λέξεις είναι "πολιτισμός", "αρχαιολογικοί χώροι", "αρχαιολόγοι", "χαρακτηρισμοί", "αποχαρακτηρισμοί" κλπ κλπ και συμπτωματικά είναι από τις λέξεις που αγαπώ ιδιαίτερα.

Σήμερα λοιπόν λέω να ασχοληθούμε με την λέξη : "Αρχαιολογικός χώρος".....Καλέ μη φεύγετε, δεν θα κάνουμε ετυμολογική ανάλυση......

Θυμήθηκα λοιπόν μια από τις ημέρες κατά την διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών όταν αποφάσισα να εξερευνήσω τους αρχαιολογικούς χώρους της πατρίδας μας. Μετά από πολλές περιπλανήσεις, και αφού κληρονομήσαμε κάμποσα εγκαύματα τριγυρνώντας μέσα στο καταμεσήμερο, εκείνη την ημέρα έπεισα τον κατά τα άλλα αξιολύπητο,εξαντλημένο από τη ζέστη συνοδό μου να αναζητήσουμε έναν αρχαιολογικό χώρο που σύμφωνα με έναν τουριστικό οδηγό βρισκόταν στον δρόμο προς την Ιεράπετρα στην Κρήτη........Ο συνοδός μου μη έχοντας πολύ θερμή σχέση με τις αρχαίες πετρούλες μετά από πολλά παρακάλια προθυμοποιήθηκε να αναλάβει χρέη οδηγού και ξεκινήσαμε για τον δρόμο προς την Ιεράπετρα. Δεν ξέρω αν συμβαίνει και σε σας πάντως σε κάτι τέτοιες στιγμές είναι που στο μυαλό μου αρχίζουν και χοροπηδούν στίχοι αγαπημένων ποιημάτων :

- Οδηγός/Συνοδός (με φωνή που δείχνει ανυπομονησία): Ακόμα να φτάσουμε????

"Σαν βγεις στον πηγαιμό για να βρείς αρχαιολογικούς χώρους,

να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος σου......."

Ταξιδεύοντας στην Κρήτη

Καλοκαίρι 2007 - Φωτό : dyosmaraki

......"Γεμάτος περιπέτειες".....

- Δυοσμαράκι : Ααααα...Κοίτα .....Επί τέλους ....βρήκαμε την πινακίδα......Τι γράφει ?

<= Πινακίδα 1: Βασιλική - Μινωικός οικισμός

- Συνοδός (με πιο βροντερή φωνή): την βρήκαμε αλλά για δες κατά που δείχνει????

<=Πινακίδα 2 : Αρχαιολογικός χώρος

Κρήτη-Στον δρόμο προς την Ιεράπετρα

Καλοκαίρι 2007 - Φωτό : dyosmaraki

......"Τον θυμωμένο Ποσειδώνα μην φοβάσαι".....

- Συνοδός/Οδηγός (αναψοκοκκινισμένος από την ζέστη): "Καλά μπορείς να μου πεις τι ήρθαμε να κάνουμε σ' αυτήν την ερημιά μέσα στο λιοπύρι? Εδώ μόνο πινακίδες έχει, δεν φαίνεται να υπάρχει κανένας αρχαιολογικός χώρος...."

....."Πάντα στο νού σου νάχεις τους αρχαιολογικούς χώρους"......

- Δυοσμαράκι (με μελιστάλαχτη φωνή): "Καλέ πως κάνεις έτσι ? Να! Αφού έχει δεύτερη πινακίδα που δείχνει => Αρχαιολογικός χώρος. Επί τέλους, τελείωσε η ταλαιπωρία μας, το βρήκαμε!!!!! Ας σταματήσουμε το αυτοκίνητο και ας πάρουμε το μονοπάτι...."

Κρήτη - Στον δρόμο προς την Ιεράπετρα

Καλοκαίρι 2007 - Φωτό : dyosmaraki

Και σταματήσαμε το αυτοκίνητο και πλησιάσαμε στο μονοπάτι.....Ενα μονοπάτι που όπως βλεπετε στην φωτογραφία ήταν δύσβατο από τα ξερά χόρτα (γύρευε πόσο καιρό είχε να καθαριστεί). Και νάτανε μόνο αυτό.....μπροστά μας απλωνόταν μία συλλογή από κατάμαυρα ποτιστικά λάστιχα (ξέρετε αυτά που χρησιμοποιούν για τα θερμοκήπια- στην περιοχή της Ιεράπετρας βρισκόμασταν άλλωστε). Μάλλον αυτό είναι που ονομάζουμε "νεωτερικότητα" και προσαρμογή του αρχαίου μας παρελθόντος στο σήμερα. Πάντως αυτός ο ανορθόδοξος συνδυασμός κάθε άλλο παρά έμοιαζε σε αυτό που αποκαλούμε "αρχαιολογική συλλογή"......

- Οδηγός/Συνοδός (λίγο πριν την έκρηξη): Λοιπόν τι έχεις να πείς?????

- Δυοσμαράκι (με ψυχραιμία): Χμμμμμ!!!! Λέω να αναβάλλουμε την επίσκεψη για άλλη φορά...Αλλωστε όπως λέει και ο ποιητής......

"Κι αν πτωχικούς τους βρείς, οι αρχαιολογικοί χώροι δεν σε γέλασαν, έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα, ήδη θα το κατάλαβες τι σημαίνει στις μέρες μας Αρχαιολογικός χώρος"

Η Καλλικατζαρελένη.......

Σήμερα είναι των Φώτων. Ημέρα που μας θυμίζει πως οι γιορτινές ημέρες έφθασαν στο τέλος τους. Από σήμερα τα σπίτια θα ξεγυμνωθούν από τα γιορτινά τους στολίδια και θα επανέλθουν στην καθημερινή ρουτινιάρικη μορφή τους. Η σημερινή ημέρα όμως σηματοδοτεί ακόμη ένα γεγονός : Tην αναχώρηση των καλλικάντζαρων από τη γη. Αποκαμωμένα από τις σκανταλιές του 12ήμερου προετοιμάζουν τις βαλιτσούλες τους για το ταξίδι προς την πατρίδα τους την Καλλικαντζαρία μέχρι του χρόνου τέτοιο καιρό που θα μας ξαναεπισκεφθούν όπως συνηθίζουν εδώ και πολλούς αιώνες, ακολουθώντας τα γνώριμα μονοπάτια που χάραξαν από τα παλιά τα χρόνια οι νομάδες πρόγονοί τους.

Τι είπατε? Πως δεν υπάρχουν καλλικάντζαροι και πως όλα αυτά είναι παραμύθια? Εγώ σας βεβαιώνω λοιπόν πως υπάρχουν......Αυτιά ορθάνοιχτα να ακούσετε την εμπειρία μου τότε που πείστηκα και εγώ πως υπάρχουν ακόμη καλλικάντζαροι....Ηταν μια κρύα νύχτα πριν από πολλά χρόνια που γνωρίστηκα με την Καλλικατζαρελένη. Η υπόλοιπη οικογένεια είχε αποκοιμηθεί. Εγώ λαγοκοιμόμουν. Εξω η φύση είχε ντυθεί στα άσπρα, το χιόνι θαύμαζε τις θυγατέρες του τις νυφάδες να χορεύουν με καβαλιέρο τον άνεμο αγκαλιασμένοι σε έναν υπέροχο κυκλικό χορό. Στο τέλος σαν κουράζονταν από τον πολύ χορό, προσγειώνονταν στο έδαφος, στις χαραμάδες, στα δέντρα, όπου έβρισκαν. Με το ένα μάτι ψιλογλαρωμένο παρατηρούσα μερικές ατίθασες νυφάδες να ξεχωρίζουν από τις υπόλοιπες και να κάθονται πάνω σε μια μοναχική φιγούρα που έστεκε ακίνητη μέσα στο σκοτάδι : τον χιονάνθρωπο που κάθε χρόνο φτιάχναμε με τον αδελφό μου. Εκείνα τα χρόνια βλέπετε το χιόνι μας επισκεπτόταν τακτικά. Ο χιονάνθρωπος χαιρόταν για την επίσκεψη των νιφάδων αφού του διηγούνταν Χριστουγεννιάτικες ιστορίες και εκείνος τους έλεγε καθημερινές ιστορίες που άκουγε από τους ανθρώπους που πέρναγαν δίπλα του. Ενοιωθα πως ξημερώνονταν επίτηδες έξω από το σπίτι μας για να μας προστατεύουν και να μην πλησιάσουν οι καλλικάντζαροι που καθώς λένε τριγυρνούν στη γη κατά τη διάρκεια του 12μέρου των Χριστουγέννων.

Ομως εκείνη τη βραδιά ο χιονάνθρωπος και οι νυφάδες δεν άντεξαν και αποκαμωμένοι από την φλυαρία τους αποκοιμήθηκαν. Εκείνη (που αργότερα θα μάθαινα πως την λένε Καλλικαντζαρελένη) κατάφερε να τρυπώσει πηδώντας από την καμινάδα μέσα στο σπίτι. Ενας δυνατός γδούπος ακούστηκε στο διπλανό δωμάτιο και με ξύπνησε. Με νυσταγμένο βλέμμα κατευθύνθηκα προς το αναμμένο τζάκι. Στο αμυδρό φως ξεχώρισα μια ψιλόλιγνη φυσιογνωμία με μυτερά αυτάκια. Στο πόδι της ήταν περασμένη μία κάλτσα ενώ το άλλο πόδι ήταν γυμνό. Μια ουρίτσα που κουνιόταν πέρα - δώθε μου ταίριαζε στις περιγραφές των μεγάλων για τα καλλικαντζαράκια. Αρχισα να τρέμω από τον φόβο μου.....

"Κίλι,κίλι,κίλι,κάρη,

Με καινούργια τώρα χάρη,

τριγυρνάμε οι καλλικαντζάροι,

Ρόπο,ρίπα,ρόπο,ρους

σέρνουμε και τους χορούς

με της κρήνης τους ρυθμούς"

Γρηγορότερο ακόμη και από την ταχύτητα του φωτός το πλασματάκι βούτηξε μέσα στα μελομακάρονα. Θυμήθηκα πως η μητέρα κάθε χρόνο άφηνε πάνω στο τραπέζι μια πιατέλλα με μελομακάρονα, κουραμπιέδες και όλες αυτές τις Χριστουγεννιάτικες λιχουδιές λέγοντάς μας να μην τα αγγίξουμε γιατί είναι προσφορά στα καλλικαντζαράκια για να μην αναστατώσουν και να μη μαγαρίσουν το υπόλοιπο σπίτι. Το πλασματάκι έδειχνε αφοσιωμένο στις λιχουδιές. Δεν πέρασε πολλή ώρα και παρ'όλες τις προφυλάξεις μου για να μην με δει, ακούω μια ψιλή διαπεραστική φωνούλα : Θέλεις να φας και εσύ γλυκουδάκια? Ελα....κόπιασε! Εμένα με λένε Ελένη εσένα πως σε λένε?

- Μα τι θράσος είχε αυτό το πλάσμα? Δεν φτάνει που παραβίασε το σπίτι μας με προσκαλεί κιόλας να φάω τα γλυκά της μητέρας? Αυτό είναι άνω ποταμών!!! Τα λόγια μετά δυσκολίας βγήκαν από τα χείλη μου : "δυοσμαράκι με λένε, μα ποιός.....τι είσαι....τι κάνεις μέσα στο σπίτι μας.......πως μπήκες ????? Και πως είναι δυνατόν να σε λένε Ελένη? Αφού αυτό είναι ανθρώπινο όνομα.......και εσύ δεν είσαι άνθρωπος"

Το πλασματάκι ξεκαρδίστηκε στα γέλια. "Δεν ξέρεις πως το όνομα Ελένη είναι το χαϊδευτικό του Καλλικαντζαρελένη? Ολες οι Ελένες κατάγονται από την θρυλικό γένος των Καλλικαντζαρέων. Ειδικά αυτές που γεννήθηκαν μέσα στο δωδεκαήμερο. Οι άλλες που γεννήθηκαν άλλη εποχή του χρόνου, είναι απλά μακρινοί μας συγγενείς, δεύτερα, τρίτα ξαδέλφια. Ελα, κόπιασε λοιπόν, μη φοβάσαι, δεν θα σε πειράξω"

Ενοιωθα τα πόδια μου να τρέμουν, να ήταν από τον φόβο? Πλησίασα δίπλα στο τζάκι που φαινόταν άνω κάτω πιθανά από την κάθοδο του παράξενου πλάσματος από την καπνοδόχο και κάθησα σε μια γωνίτσα. Τι να είχε κατά νου αυτός ο περίεργος εισβολέας????

" Καταλαβαίνω τους φόβους σου", συνέχισε εκείνη, "εσείς οι άνθρωποι είστε τόσο παράξενα πλάσματα. Οχι μόνο διαστρεβλώνετε την ιστορία της φοβερής γενιάς των Καλλικαντζαρέων, αλλά φοβίζετε τους συνανθρώπους σας λέγοντας πως εμείς είμαστε μοχθηρά και κακά δαιμόνια. Και εκείνοι σας πιστεύουν. Ισχυρίζεστε πως ζούμε κάτω από τη γη, εκεί που υπάρχει ένα τεράστιο δέντρο και στηρίζει τη γη με τους ανθρώπους. Λέτε μάλιστα πως όλο το χρόνο δουλεύουμε ακατάπαυστα προκειμένου να καταφέρουμε να κόψουμε τον κορμό του δέντρου που στηρίζει τη γη για να τη δούμε να γκρεμίζεται και να γελάμε. Χι χι χι ......Κούνια πους σας κούναγε .......Ε! Λοιπόν τα πράγματα δεν είναι έτσι".Το πλασματάκι συνέχισε να μασουλάει τα μελομακάρονα της μαμάς.......

Πρώτη μου φορά έβλεπα καλλικάντζαρο και μάλιστα θηλυκό. Αλλο πάλι και τούτο......

"Η αλήθεια είναι" συνέχισε την πολυλογία της η Καλλικαντζαρελένη, η όπως την λέγανε τέλος πάντων αυτήν την περίεργη ύπαρξη που φανερά αδιαφορούσε για την δική μου αμηχανία," πως κάθε χρόνο πράγματι ανεβαίνουμε στον πάνω κόσμο από την παραμονή των Χριστουγέννων και ξαναγυρνάμε στην χώρα μας την παραμονή των Φώτων προτού οι παπάδες κάνουν τον αγιασμό των υδάτων. Ομως σκοπός μας δεν είναι να βλάπτουμε τους ανθρώπους αλλά να τους θυμίζουμε......."

"Ναι! καλά! Εσείς? Τι μπορεί να θυμίζετε εσείς στους ανθρώπους?" Είπα ειρωνικά. Η φωνή μου έδειχνε να δυναμώνει.

"Χμ! " Το πλασματάκι παράτησε την ασχολία του με τα μελομακάρονα και φάνηκε προβληματισμένο......."Είδες ούτε εσύ γνωρίζεις......Καλέ, θυμίζουμε στους ανθρώπους αυτά που οι ίδιοι ξεχνούν, η που τέλος πάντων κάποιοι θέλουν να τους κάνουν να ξεχάσουν. Για παράδειγμα κάποτε εσείς οι άνθρωποι λατρεύατε τα δέντρα ως ιερά. Τώρα μεταχειρίζεστε τα δέντρα για να στολίζετε τα σπίτια σας χωρίς να νοιάζεστε καθόλου για αυτά. Να! Δες! Στολίζετε το Χριστουγεννιάτικο δέντρο και μετά αφού κάνετε το κέφι σας, το πετάτε άψυχο και κακοποιημένο στους δρόμους. Εμείς όμως κάθε χρόνο ανεβαίνουμε στη γη,τριγυρνάμε στους σκουπιδοντενεκέδες και μαζεύουμε τα δέντρα που πετάτε εσείς και τα παίρνουμε στη χώρα μας όπου ειδικοί επιστήμονες τα βάζουν στην εντατική για να τα σώσουν. Επειτα κλέβουμε κανένα φαναράκι από αυτά τα παλιά σπιτάκια που εσείς κατεδαφίζετε, και με αυτά στολίζουμε τα μαραζωμένα κλαράκια για να φωτίζονται. Μετά μαζευόμαστε γύρω από αυτά τα αδύναμα δεντράκια και τους τραγουδάμε. Και εκείνα αρχίζουν να συνέρχονται γιατί τα παλιά τραγούδια που εσείς οι άνθρωποι δεν τραγουδάτε πια, μιλάγανε για δέντρα, για τιτιβίσματα πουλιών, για τη φύση. Φαίνεται λοιπόν πως αυτά τα τραγούδια αρέσουν στα δέντρα αφού κολακεύονται. Απόδειξη είναι πως μέσα σε μια εβδομάδα τα ξεραμένα δεντράκια πετούν τρυφερά βλαστάρια. Και σαν δούμε πως ένα δέντρο πέταξε νέα βλαστάρια, σημάδι πως θα ζήσει, τότε από τη χαρά μας ξεφαντώνουμε στον χορό"

"Ναι! καλά! Σιγά μην ξέρετε εσείς να τραγουδάτε και να χορεύετε. Αυτά είναι παραμύθια"ξεφώνισα με θυμό.

"Μα το παραμύθι δεν είναι συνώνυμο του ψεύδους. Πολλές αλήθειες κρύβονται μέσα στα παραμύθια. Εξ άλλου βρε κουτό, συνέχισε η Καλλικαντζαρελένη, από εσάς τους ανθρώπους μάθαμε τα τραγούδια και τους χορούς. Μοναχά που εμείς εξακολουθούμε να αγαπάμε τα δέντρα αλλά και τα τραγούδια που μιλάγανε για αυτά, ενώ εσείς οι άνθρωποι δεν ξέρω τι έχετε πάθει, θαρρείς και στοιχηματίσατε μεταξύ σας ποιός θα ξεχάσει γρηγορότερα τα τραγούδια και ποιός θα φυτέψει αντί για δέντρα τα περισσότερα τσιμέντα στη γη με αποτέλεσμα να διώχνετε τα δέντρα και στη θέση τους φυτεύετε μπετά. Εμείς όμως οι κάτοικοι της Καλλικαντζαρίας προσπαθούμε να σας σώσουμε. Αυτά τα δεντράκια που θα αναστηθούν με την φροντίδα μας την επόμενη φορά που ερχόμαστε στη γη (το 12ήμερο δηλαδή), τα φέρνουμε μαζί μας. Πάμε στα δάση,τα φυτεύουμε και αυτά από την ευχαρίστησή τους αρχίζουν και σιγομουρμουράνε τα τραγούδια που άκουγαν όταν βρίσκονταν στην εντατική. Μάλιστα αν θυμάσαι το 2004 θάτανε που εσείς οι άνθρωποι είχατε πετάξει τόσα πολλά δέντρα που όταν τα κατεβάσαμε στην Καλλικαντζαρία έγειρε η γη από το πολύ βάρος. Γελούσα όταν άκουγα από τα δελτία ειδήσεών σας πως μετακινήθηκε λέει ο άξονας της γης. Χι χι χι. Φέτος όμως κινδυνέψαμε να μη βρούμε δάση να φυτέψουμε τα δέντρα που φέραμε, έτσι όπως τα καταφέρατε με τις φωτιές εσείς οι άνθρωποι. Δεν αφήσατε τίποτα όρθιο. Μάλιστα αφού ψάχναμε να βρούμε τα γνώριμα δάση, στο τέλος παρά λίγο να πιστέψουμε πως βγήκαμε από λάθος τρύπα σε λάθος πλανήτη".

" Δεν ήξερα πια τι να πω......Αυτά τα πρωτάκουστα που μου έλεγε η Καλλικαντζαρελένη μου ανέτρεπαν όσα είχα μάθει μέχρι εκείνη τη στιγμή για τους καλλικάντζαρους. Δεν ήθελα να την πιστέψω, όμως τα έλεγε με τόσο πειστικό τρόπο. Για να βγω από τη δύσκολη θέση ψιθύρισα "Ξημερώνει...."

Την ίδια ώρα μια ηλιαχτίδα τρύπωσε από τα παραθυρόφυλλα.

Το πλασματάκι πανικοβλήθηκε. "Ωχ! Πρέπει να φύγω προτού έρθει ο παπάς με την αγιαστούρα του. Ξεχάστηκα με την πολυλογία μου" είπε η Καλλικαντζαρελένη και ανασηκώθηκε από εκεί που πριν υπήρχε η πιατέλα με τα μελομακάρονα. Στη θέση τους μόνο τρίμματα υπήρχαν πια......

Λες και σήμανε συναγερμός η Καλλικαντζαροελένη πετάχτηκε πάνω, μάζεψε κάτι σακουλάκια που είχε αφήσει λίγο παραπέρα, κατάλαβα πως βιαζόταν να φύγει.....

"Πρέπει να φύγω"........"Αντίο δυοσμαράκι,ήρθε η ώρα να γυρίσω στον τόπο μου"...Οπου νάναι θα αγιασθούν τα νερά και δεν πρέπει να είμαι εδώ, δεν τα πάω πολύ καλά με τους παπάδες......

"Θα σε ξαναδώ Καλλικαντζαρελένη?", ρώτησα αφού μια ξαφνική θλίψη είχε πλημμυρίσει την ψυχή μου με την ξαφνική αναχώρηση αυτής της περίεργης παρουσίας.....Τι περίεργο, τα συναισθήματα φόβου που ένοιωσα αρχικά είχαν μετατραπεί σε συναισθήματα συμπάθειας. Ενοιωθα πως ήθελα να συνεχίσουμε την κουβέντα που διακόπηκε τόσο απότομα......Ηθελα να κάνω τόσες ερωτήσεις........

"Αν το θες...." μου είπε......"του χρόνου παραμονή Χριστουγέννων θα είμαι πάλι εδώ. Μέχρι τότε όποτε νοιώθεις την ανάγκη να επικοινωνήσεις μαζί μου, να βρείς ένα δέντρο που μόλις έχει βγάλει τρυφερά βλασταράκια και σε αυτά να ψιθυρίσεις ένα από τα παλιά ξεχασμένα τραγούδια......Τα τρυφερά βλασταράκια θα μεταφέρουν το τραγούδι σου στις ρίζες τουυ δέντρου μέσα από τις οποίες θα μάθω πως με ψάχνεις. Τα τρυφερά βλασταράκια των δέντρων θα είναι το μέσον της επικοινωνίας μας."

"Και πως θα ξέρω πως έλαβες το μήνυμά μου?", ρώτησα με παράπονο.......

"Κάποιο από αυτά τα τρυφερά βλασταράκια μια μέρα θα σου τραγουδήσει ένα τραγούδι που θα λέει το όνομά σου δυοσμαράκι μου, είπε η Καλλικαντζαρελένη......." Και εξαφανίστηκε.......

Εξω χιόνιζε. Ακουσα πολλή φασαρία που ερχόταν από τον χώρο της εξωτερικής αυλής. Κόλλησα το πρόσωπο στο παραθύρι, το τζάμι θόλωσε από την ανάσα μου. Έκατοντάδες πλασματάκια σαν την Καλλικαντζαρελένη κατευθύνονταν προς τις σπηλιές, τα πηγάδια της περιοχής,τις ρεματιές,τους υπονόμους και τις κάθε λογής τρύπες τους εδάφους από όπου εξαφανίζονταν. Μαζί τους εξαφανιζόταν και το τραγούδι που έλεγαν.......

Κίλι, κίλι, κίλι κάρη

Σήμερα των Φώτων φεύγουν οι καλλικαντζάροι

Εσείς οι άνθρωποι για κάντε μας τη χάρη

πάψετε να σκοτώνετε τα δέντρα και τη φύση

αλλοιώς νερό δεν θάβρετε να πίνετε στη βρύση.

Ρόπο, ρίπο , ρίπα, ράκι

Και για να διασκεδάσετε πείτε και ένα τραγουδάκι

Και του χρόνου νάσαστε καλά να ξανανταμώσουμε στο νέο ραντεβουδάκι

Εκλεισα την κουρτίνα και αποκοιμήθηκα. Στον ύπνο μου είδα ένα δέντρο και μέσα από το θρόϊσμα των φύλλων του ακουγόταν ένα τραγούδι.......

"Με το φεγγάρι περπατώ, με τ΄άστρα κουβεντιάζω......"

Πάει ο παλιός ο χρόνος........

Λιγοστές στιγμές απομένουν μέχρι την αλλαγή της χρονιάς.

Ο απολογισμός αυτής της χρονιάς είναι θλιβερός.

Το 2007........
Μεγάλες φυσικές καταστροφές έπληξαν την χώρα μας με τον φυσικό μας πλούτο να γίνεται φτωχότερος. Κανείς υπεύθυνος δεν τιμωρήθηκε ........



Πολλαπλά τα σκάνδαλα, τεράστια κονδύλια εξαφανίστηκαν από τα Ασφαλιστικά Ταμεία. Κανείς δεν τιμωρήθηκε.......
Η αυγή του 2008 μας βρίσκει φτωχότερους........

Ομως η βραδιά είναι για ευχάριστες σκέψεις και όχι λυπηρές αναμνήσεις.

Εύχομαι λοιπόν το 2008 να μην ξαναζήσουμε παρόμοιες τραγωδίες

Η καινούργια χρονιά να σας χαρίζει υγεία και ευτυχία και

όπως τρέχει το νερό να τρέχουν τα καλά μέσα στο σπίτι σας, η υγεία, η ευτυχία ......

Εύχομαι να βρίσκεστε πάντα ανάμεσα σε αγαπημένα πρόσωπα και να σας βρίσκουν καθημερινές ευτυχίες και επιτυχίες

Εύχομαι επίσης όπως λένε στην Μακεδονία και την Θράκη :


"Σούρβα, Σούρβα!


Γερό κορμί, γερό σταυρί,


όλο γειά και δύναμι


και του χρόνου γεροί σαν τα σούρβα"


(Σούρβα = Κλαδί δένδρου με το οποίο ακουμπούν τα παιδιά κατά το έθιμο τους σπιτονοικοκύρηδες συνοδεύοντας την πράξη τους με έμμετρες ευχές για υγεία, μακροζωία και καλή διαβίωση)

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

ΤΟ DYOSMARAKI ΕΥΧΕΤΑΙ ΣΕ ΟΛΟΥΣ

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

ΜΕ ΥΓΕΙΑ, ΧΑΡΑ ΚΑΙ ΕΥΤΥΧΙΑ

ΝΑ ΠΕΡΝΑΤΕ ΚΑΛΑ

(και προσοχή στα πολλά γλυκουδάκια)

Στη Γραμπούσα μια φορά εγλεντούσα με τον Τσέγκα τον ψαρά.....

"Στης Γραμβούσας τ' ακρωτήρι εγλεντούσα μια φορά μ' ένα Κρητικό ψαρά, ένα γέρο καπετάνιο που 'χε βάρκα τη χαρά, στης Γραμβούσας τα νερά..."

Σήμερα στις 21 Δεκεμβρίου το φως θα σβήσει, έτσι λέγανε οι παλιοί, αφού αυτή η μέρα είναι η μικρότερη μέρα του χρόνου. Ετσι και την 8 Δεκέμβρη του 1966, έσβησε για πάντα το φως του Νικόλα του ψαρά εκεί στα νερά της Γραμβούσας.

Γεννημένος το 1900 στην Κίσσαμο της Κρήτης ο Νίκος Τσέγκας από μικρός γνώρισε τη φτώχεια και τη δυστυχία. Από μικρός έμαθε να ψαρεύει για να βγάλει τα προς το ζείν και στα 26 του χρόνια είπε στους μαστόρους να του φτιάξουν ένα τρεχαντήρι που όμοιό του να μην υπάρχει. Επρεπε να θρέψει δεκαπέντε στοματα. Το τρεχαντήρι του το ονόμασε "Κυριάκο",με αυτό όργωνε τις θάλασσες και σιγομουρμουρώντας σκοπούς και μαντινάδες έπιανε τα μεγαλύτερα ψάρια καθώς λένε.

Αγαπούσε να ψαρεύει στα νερά της Γραμβούσας (οι ντόπιοι την λένε Γραμπούσα) μια χερσόνησο που βρίσκεται στην επαρχία Κισσάμου, μετά το Καστέλλι. Εντυπωσιακή η χερσόνησος, με βράχια απότομα στη θάλασσα και βουνά που μοσχοβολάνε ρίγανη και φασκόμηλο. Στα βορειοανατολικά της ο Μπάλος, απέναντι τα γραμβουσιανά νησιά, οι παραλίες όλες αμμουδερές και πάνω απ' όλα στέκει η κορυφή Γεροσκίνος στα 760 μέτρα. Γύρω στα δέκα χωριά που δεν ξεπερνούν τους εννιακόσιους κατοίκους: Άγιος Γεώργιος, Αζογυράς, Γραμβούσα, Ζερβιανά, Καρεφιλιανά, Νέο Χωριό, Πιπεριανά, Τράχηλος, Φουρνάδος και Καλυβιανή, το χωριό που είναι άμεσα συνδεδεμένο με τη νήσο Γραμβούσα.

Κάθε σπηλιά και κάθε πέτρα ψιθυρίζει τους θρύλους που μεταφέρθηκαν από γενιά σε γενιά και δημιουργούν ένα μαγικό πέπλο πάνω από την Γραμβούσα. Μερικοί λένε πως ακόμη και σήμερα ακούγονται οι φωνές των 4 γυναικόπαιδων που σφαγιάσθηκαν από τους Τούρκους το 1825. Ο Νικόλας γνώριζε από μικρό παιδί κάθε θρύλο και κάθε ιστορία που λεγόταν για την Γραμβούσα και σαν ήθελε να ξαποστάσει για λίγο προτού να γυρίσει ανέβαινε στην κορυφή της (137 μ ύψος) και γαλήνευε κάτω από τη σκιά του θρυλικού κάστρου που τα παλιά τα χρόνια φοβέριζε τους πειρατές και τους επίβουλους κατακτητές. Από εκεί ψηλά καλούσε με τους σκοπούς του τα τέσσερα πέλαγα (Κρητικό, Αιγαίο,Μυρτώο και Ιόνιο) που έσμιγαν στα βράχια αυτού του ερημικού ακρωτηρίου και τους τραγούδαγε τα βάσανα της ζωής του αλλά και τις παλιές ιστορίες που είχε ακούσει για την Γραμβούσα με τον δικό του μοναδικό και αυτοσχέδιο τρόπο. Τα κύματα άλλοτε ήρεμα και άλλοτε αγριεμένα άκουγαν με σεβασμό τον Νικόλα Τσέγκα γιατί εκείνος ήταν η καθημερινή τους συντροφιά σαν ξέσπαγαν οι καταιγίδες, οι ανεμοστρόβιλοι, οι άνεμοι αλλά και γιατί τους άρεσε να ακούνε τους σκοπούς του και τις ιστορίες αφού όμοιές τους δεν είχαν ξανακούσει σε ολάκερο τον κόσμο και τα ημέρευε.Τους σκοπούς τους έφτιαχνε από το μυαλό του, και παρ΄όλο που ο ίδιος ήταν αγράμματος και δεν είχε σπουδάσει σε ωδεία τους μάθαινε στους οργανοπάιχτες της περιοχής του σφυρίζοντας η παίζοντας "μπουκόλυρα" δηλαδή μιμούμενος τον ήχο του εγχόρδου με το στόμα. Ο ίδιος δεν ήξερε γράμματα μα ούτε και να παίζει όργανο. Η αγάπη του όμως για την Γραμβούσα ήταν τόσο δυνατή που τον ενέπνευσε και την τραγούδησε : έγινε ένα με αυτήν αφού αυτή τον έθρεφε και αυτός την τραγουδούσε.

"Γραμπούσα με το κάστρο σου στον κόσμο ξακουσμένη κι από τον Τσέγκα τον ψαρά χιλιοτραγουδισμένη"

Αλλά και η Γραμβούσα τον αγάπησε τον Νικόλα τον Τσέγκα αφού λες και καταλάβαινε τα βάσανά του έκανε μυστική συμφωνία με τη θάλασσα να του προσφέρει τα μεγαλύτερά της ψάρια :

" Γραμπούσα και το Βαλεντί και Μέσα Κουτσουνάρια

εκειά ο Τσέγκας τά' πιανε τα πιο μεγάλα ψάρια"

Το ιδιαίτερο ταλέντο του αναγνωρίστηκε από τους ντόπιους οργανοπαίκτες που τον αναζητούσαν σε κάθε γλέντι (ανάμεσά τους ο Μαριάνος, ο Χάρχαλης, ο Κουτσουρέλης κ.α.) για να τους τραγουδήσει τους γραμπουσιανούς σκοπούς (κυρίως συρτά) συνοδεύοντάς τους με τις γραμπουσιανές του μαντινάδες.

Μέχρι εκείνο τον Δεκέμβρη......Ηταν μια κρύα νύχτα του χειμώνα, στις 8 Δεκέμβρη του 1966........Οπως κάθε μέρα ο Νικόλας Τσέγκας πήρε τον "Κυριάκο" το τρεχαντήρι του (ο ίδιος ήταν ήδη 66 χρονών και ο Κυριάκος είχε σαρανταρίσει). Μαζί με την αχώριστη σύντροφό του του Μαρία κίνησαν να ψαρέψουν αψηφώντας τα στοιχειά της φύσης. Η αγαπημένη Γραμβούσα του Νικόλα θαρρείς και γνώριζε το επερχόμενο κακό είχε ντυθεί στα μαύρα σκεπασμένη από ένα κατάμαυρο σύνεφο. Φυσούσε παγωμένος αγέρας και τα κύματα τινάζονταν στον αέρα λες και ήθελαν να αγγίξουν τον ουρανό. Και τότε έγινε το κακό......Σαν βρίσκονταν στα νερά της Γραμβούσας ένα κύμα αγκάλιασε τον Νικόλα και έκανε να τον πάρει μαζί του.....Η Μαρία πρόφτασε να τον κρατήσει από το χέρι και πάλευε μοναχή της να τον τραβήξει πάνω στη βάρκα. Μα η Γραμβούσα είχε αποφασίσει να τον κρατήσει για πάντα κοντά της και ο Νικόλας Τσέγκας χάθηκε για πάντα μέσα στα αγριεμένα νερά της..... Το ίδιο βράδυ λίγα μίλια πιο μακριά στην Φαλκονέρα έμελλε να γίνει το ναυάγιο του πλοίου "Ηράκλειου",έτσι η ιστορία του Τσέγκα ύπερσκελίστηκε από το άλλο τραγικό γεγονός.

Από εκείνο το βράδυ.....

"Με στεναγμό η θάλασσα την αμμουδιά χαϊδεύει

γιατί ο Τσέγκας πνίγηκε και ποιός θα την ψαρεύει"

Ο θρύλος λέει πως όλη η φύση πένθησε τον χαμό του Νικόλα :

"τον Τσέγκα σαν θα βάζουνε στον Αδη

η ημέρα θα γενεί βαθύ σκοτάδι"

Μπορεί ο Τσέγκας να μην υπάρχει πια και να μην έχει αναγνωριστεί η αξία του καλλιτεχνικού του έργου όπως θα έπρεπε. Η σκιά του όμως πλανιέται πάνω από την Γραμβούσα την οποία πολύ αγάπησε. Ο θρύλος του εξακολουθεί να είναι ζωντανός όπως και οι σκοποί του. Αλλωστε από τότε ποτέ δεν έπαψαν...

"Γοργόνες και νεράϊδες να αναδύονται για να χορέψουν

Γραμπουσιανούς σκοπούς, τραγουδισμένους από τον Τσέγκα"

Σήμερα είναι η πιο σκοτεινή ημέρα του χρόνου, όμως το φως του Τσέγκα εξακολουθεί να λάμπει μέχρι τις μέρες μας "Μικραίνουν οι μέρες ζυγώνουν τα Χριστούγεννα αύριο θα σβήσει πια ολότελα το φως.....Δεν είμαι μόνος, μια μεγάλη δύναμη το φως παλεύει και αυτό νικιέται, νικάει....Δεν απελπίζομαι θα νικήσω μαζί του" (Ν. Καζαντάκης Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά)

Σημ. Για τον θρύλο του Τσέγκα έμαθα όταν κατά τύχη επισκέφτηκα στις καλοκαιρινές μου διακοπές την ψαροταβέρνα που διατηρεί ο εγγονός του στο Καστέλλι Κισάμου στην Κρήτη.

Πηγή μαντινάδων : Από το βιβλίο του Αθανασίου Δεικτάκη, "Χανιώτες Λαϊκοί Μουσικοί που δεν υπάρχουν πια", Καστέλι Κισάμου,1999,Πληροφορίες για την Γραμβούσα,πηγή : "Μπάλος-Η ομορφιά του κόσμου" στο Κρητικό Πανόραμα,τ.22,Πληροφορίες για την δισκογραφία άντλησα από εδώ

Στον Νίκο Τσέγκα αναφέρονται τα παρακάτω :
1. "Στση Γραμπούσας τ΄ακρωτήρι"
(περιέχεται στο δίσκο 45'' του Κώστα Μουντάκη "Ετσι τραγουδάει η Κρήτη" Νο1)
2. "Τζέγκας"
(περιέχεται στο CD "Αφιέρωμα 50 χρόνια Ναύτης" του Κώστα Παπαδάκη,Panivar)
Συρτοί σκοποί του Τσέγκα υπάρχουν μεταξύ άλλων σε :
I. "Πρωτομάστορες της Κρητικής Μουσικής Ιστορίας "
(CD Γιώργου Κουστουρέλη,τραγ." Μπαρμπούνι" και "Σαράντα μέτρα θάλασσα",Κρητικό Μουσικό εργαστήρι
ΙΙ. Ross Daly, "Ονείρου Τόποι", Κρητικό Μουσικό εργαστήρι"

Γελιογράφοντας - Το "Ασφαλιστικό ζήτημα"

Σε απόφαση συναίνεσης στο διάλογο για το "ασφαλιστικό ζήτημα", προχώρησε το Γ.Σ. της ΑΔΕΔΥ μετά από την πρόταση της ΠΑΣΚ για αποδοχή του διαλόγου στα πλαίσια της βουλής και της ΔΑΚΕ για συμμετοχή σε διμερή διάλογο. Οι τριτοβάθμιες ομοσπονδίες (ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ) αποφάσισαν τελικά να συμμετάσχουν στο διάλογο της βουλής.

Σκίτσο του Ηλία Μακρή (Καθημερινή 8.12.07)

Μία από τις πτυχές του "ασφαλιστικού ζητήματος" αφορά την επιμήκυνση του ορίου αλλά και του χρόνου συνταξιοδότησης.......

Σκίτσο του Κώστα Μητρόπουλου (στο Βήμα της Κυριακής)

Ερευνάται τρόπος να μειωθούν τα ελλείματα των Ταμείων. Είναι γεγονός πως υπάρχει μεγάλος αριθμός Ταμείων και μάλιστα ελλειματικών. Το αξιοπερίεργο είναι πως αντί να καταργηθούν τα ελλειματικά Ταμεία, καταργούνται τα Ταμεία τα οποία διαθέτουν πλούσια αποθεματικά και ενσωματώνονται στο ελλειματικό ΙΚΑ. Ετσι ευεργετικά δικαιώματα εργαζομένων σε συγκεκριμένους κλάδους κινδυνεύουν να καταστρατηγηθούν μέ τα νέα μέτρα. Αξιοπερίεργο είναι επίσης το γεγονός πως μεγάλο μέρος των οφειλών προς το ΙΚΑ προέρχεται από δημόσιους φορείς!!!!!

Το ΙΚΑ ετοιμάζεται να απορροφήσει τα άλλα Ταμεία

Μία από τις προβλεπόμενες ρυθμίσεις είναι η πρόταση για προαιρετική συνταξιοδότηση στα 67. Φαίνεται πως όλο και περισσότεροι ηλικιωμένοι θα εργάζονται μέχρι τα βαθιά τους γεράματα προκειμένου να πάρουν μια σύνταξη της προκοπής........
Ασφαλισμένη στο ΙΚΑ εργάζεται προκειμένου να συμπληρώσει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης.....

Μετά από όλα αυτά μεγάλη ανασφάλεια για το ασφαλιστικό διακατέχει τους ασφαλισμένους......

Αλήθεια τι έγινε με την υπόθεση των ομολόγων και την επιστροφή των χρημάτων στα Ταμεία?????